Van nước inox là các loại van chế tạo từ inox dùng cho đường ống nước sạch, nước xử lý và nước làm mát. Có bốn loại thao tác tay là van bướm, van bi, van cổng và van một chiều, cùng ba nhóm đóng mở tự động là van điện từ, van điều khiển điện và van điều khiển khí nén.
Bài này nêu đặc điểm từng loại, điểm mạnh và giới hạn của inox, rồi hướng dẫn chọn theo mác inox, cỡ DN, áp suất và kiểu điều khiển.
Van nước inox là gì
Về cấu tạo, đó là các dòng van quen thuộc (bướm, bi, cổng, một chiều, điện từ) nhưng thân và chi tiết trong làm bằng vật liệu inox thay cho gang, thép hay đồng. Inox không gỉ trong nước, bề mặt dễ giữ sạch nên thường được chọn cho nước sinh hoạt, nước RO, nước làm mát và nhà máy thực phẩm.
Thị trường có nhiều kiểu van khác nhau nên chọn đúng loại theo nhu cầu quan trọng hơn chọn theo giá. Phần dưới phân loại để bạn so sánh.
Các loại van nước inox thao tác tay
Van bướm inox dùng cho nước
Van bướm inox dùng đĩa tròn xoay 90 độ để đóng mở, làm kín bằng gioăng cao su hoặc PTFE ôm quanh thân. Van gọn, nhẹ, đóng mở nhanh và ở cỡ lớn thường rẻ hơn van bi hay van cổng cùng cỡ. Van nối kẹp giữa hai mặt bích (kiểu wafer) hoặc có tai bắt bu lông, và dùng được cho cả đóng mở lẫn điều tiết thô.
Van bi inox dùng cho nước
Van bi có viên bi khoét lỗ xoay 90 độ. Khi đóng, bi ép vào ghế làm kín nên độ kín rất tốt. Cỡ hay gặp nhất là DN15 đến DN50, tương ứng ống phi 21 đến phi 60. Cỡ lớn hơn ít gặp và đắt hơn van bướm, nên đường ống lớn thường chuyển sang van bướm hoặc van cổng.
Ngoài nước, van bi inox còn dùng cho khí nén và hơi nhiệt độ thấp. Với hơi, cần kiểm tra nhiệt độ chịu được của ghế làm kín (thường là PTFE) trước khi chọn. Xem thêm bài van bi để biết các kiểu thân và kiểu lắp.
Van cổng inox dùng cho nước
Van cổng inox đóng mở bằng cách nâng hạ tấm chắn qua ty vặn, thường dùng ở đường ống cỡ trung và lớn trong công nghiệp. Van chỉ nên mở hết hoặc đóng hết, không dùng để điều tiết vì dòng chảy sẽ làm mòn tấm chắn.
Khi chọn van cổng cần hỏi hai điều. Thứ nhất là kiểu ty: ty nổi nhìn từ ngoài biết van đang mở hay đóng nhưng cần chừa chỗ cho ty, ty chìm gọn hơn nhưng không thấy trạng thái. Thứ hai là xuất xứ và chứng từ CO, CQ.
Van một chiều inox dùng cho nước
Van một chiều inox chỉ cho nước chảy một hướng và tự đóng khi dòng chảy đảo chiều, nên thường lắp sau bơm. Kiểu thường gặp có van một chiều lá lật, chủ yếu lắp trên ống nằm ngang, và kiểu lò xo, kiểu cánh bướm (hai cánh) gọn hơn, lắp được nhiều hướng hơn. Van này tự vận hành bằng dòng chảy, không gắn được bộ điều khiển điện hay khí nén.
Van nước inox đóng mở tự động
Ba nhóm dưới đây dùng khi cần đóng mở từ xa, theo thời gian hoặc theo tín hiệu từ tủ điều khiển.
Van điện từ inox
Van điện từ inox đóng mở nhờ cuộn coil hút lõi, thường dùng điện 24 V hoặc 220 V, một số model dùng 12 V hoặc 110 V. Van nhỏ gọn, đóng mở nhanh, giá thấp hơn van điều khiển điện cùng cỡ, hợp cho đường ống nhỏ, nước sạch. Cỡ lớn thường là kiểu van gián tiếp, cần chênh áp tối thiểu để mở, nên xem thông số trong datasheet trước khi lắp.
Van nước inox điều khiển điện
Loại này lắp bộ truyền động điện (actuator) lên van bướm hoặc van bi, thay cho tay gạt. Điện áp thường là 24 V hoặc 220 V. Ưu điểm là điều khiển được nhiều van cùng lúc từ xa, có loại điều chỉnh vị trí theo tín hiệu. Thời gian đóng mở chậm hơn khí nén nên ít gây búa nước hơn. Tham khảo thêm van bướm điều khiển điện và van bi điều khiển điện.
Van nước inox điều khiển khí nén
Bộ truyền động khí nén dùng khí nén áp lực khoảng 3 đến 8 bar, tùy actuator (xem trên nhãn). Đóng mở nhanh hơn nhiều so với điện, thích hợp cho dây chuyền cần chu kỳ đóng mở dày. Cần có nguồn khí nén sạch và khô, và đóng quá nhanh có thể gây búa nước nên có thể phải điều chỉnh tốc độ. Xem van bướm điều khiển khí nén và van bi điều khiển khí nén.
| Kiểu | Nguồn | Tốc độ đóng mở | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Van điện từ | Điện 24 V, 220 V | Rất nhanh | Đường ống nhỏ, nước sạch |
| Điều khiển điện | Điện 24 V, 220 V | Chậm hơn khí nén | Cỡ trung và lớn, cần điều khiển từ xa hoặc theo tín hiệu |
| Điều khiển khí nén | Khí nén 3 đến 8 bar | Nhanh | Dây chuyền đóng mở thường xuyên |
Điểm mạnh và giới hạn của van inox cho nước
- Chống ăn mòn: bền trong nước sạch, nước RO và nhiều dung dịch, lâu bị gỉ hơn van gang hoặc thép.
- Vệ sinh và thẩm mỹ: bề mặt dễ làm sạch, đẹp hơn gang, thép.
- Nhiệt độ: thân inox chịu nhiệt tốt, nhưng nhiệt độ làm việc thực tế bị giới hạn bởi gioăng hoặc ghế làm kín (EPDM, PTFE…). Nên xem nhiệt độ tối đa trong catalogue.
- Giá: cao hơn van gang cùng cỡ, nên cỡ lớn cần cân nhắc giữa inox và gang phủ epoxy.
- Mác inox: inox 304 đủ cho nước sạch thông thường; nước có clorua cao (nước lợ, nước tẩy rửa chứa clo) nên chọn 316 vì chịu ăn mòn rỗ tốt hơn. Với nước biển, kể cả 316 cũng có thể bị rỗ, cần hỏi nhà cung cấp về vật liệu phù hợp hơn.
Cách chọn van nước inox
- Mục đích: chỉ đóng mở thì chọn van bi, van cổng hoặc van bướm; cần chống nước chảy ngược thì chọn van một chiều; cần điều khiển tự động thì chọn thêm điện từ, điện hoặc khí nén.
- Cỡ van và kiểu nối: chọn theo DN của ống, nối ren, bích hoặc hàn. Nếu chỉ biết đường kính ngoài, xem bảng quy đổi từ DN sang phi.
- Áp suất làm việc: kiểm tra cấp áp suất danh nghĩa PN của van, nhất là đường ống sau bơm.
- Mác inox: inox 304 hay 316 (dạng đúc thường ghi CF8 hoặc CF8M). Yêu cầu CO, CQ và chứng chỉ vật liệu. Chỉ thử bằng nam châm thì chưa đủ, vì inox 304 gia công nguội vẫn hút nhẹ.
- Gioăng, ghế làm kín: chọn theo nhiệt độ nước và hóa chất đi kèm.
- Chiều đóng mở: tay gạt, tay quay xoay theo chiều nào là đóng, xem ký hiệu đóng mở của van nước. Tên gọi chung của nhóm này xem thêm ở bài van khóa nước.
Mua van inox cho đường nước tại Viva
Viva là Công ty cổ phần Kỹ thuật và Thiết bị công nghiệp Viva, địa chỉ Số 20, Ngõ 102 Hoàng Đạo Thành, P. Khương Đình, TP. Hà Nội. Viva cung cấp van inox, gang, thép, nhựa có xuất xứ Đài Loan, Hàn Quốc, Trung Quốc và tư vấn chọn van theo thông số. Nếu cần CO, CQ, hãy ghi rõ khi hỏi giá để được xác nhận theo từng mã hàng. Bạn gửi thông số DN, áp suất, mác inox và kiểu điều khiển qua hotline 0965.925.563. Nếu còn phân vân giữa các xuất xứ, bài so sánh van Trung Quốc và van Nhật có thể giúp.
Van xả đặt ở điểm thấp của đường nước xem bài drain valve. Các bài khác về van nằm trong chuyên mục kiến thức van tổng hợp, tổng quan ở bài tính năng của các loại van công nghiệp.
Địa chỉ: Số 20 ngõ 102 Hoàng Đạo Thành, P. Khương Đình, TP. Hà Nội
Phụ trách kinh doanh: Miss Hoa
Câu hỏi thường gặp về van nước inox
Van nước inox là gì?
Van nước inox là các loại van như van bướm, van bi, van cổng, van một chiều, van điện từ làm bằng inox để dùng cho đường ống nước. Inox giúp van bền trong nước sạch, ít gỉ và dễ giữ sạch hơn gang hoặc thép.
Nên chọn loại van inox nào cho đường nước sạch?
Chỉ đóng mở ở cỡ nhỏ thì van bi inox. Đường ống lớn thì van bướm hoặc van cổng. Sau bơm cần chống chảy ngược thì thêm van một chiều. Cần đóng mở tự động thì chọn van điện từ cho cỡ nhỏ, hoặc van có bộ điều khiển điện hay khí nén cho cỡ lớn.
Dùng inox 304 hay 316 cho van nước?
Inox 304 đủ cho nước sạch, nước sinh hoạt thông thường. Nếu nước có nhiều clorua như nước lợ hoặc dung dịch tẩy rửa chứa clo thì chọn inox 316 vì chịu ăn mòn rỗ tốt hơn. Nước biển cần cân nhắc vật liệu cao cấp hơn. Nên yêu cầu chứng chỉ vật liệu khi mua.
Van nước inox dùng được cho nước nóng không?
Dùng được nếu gioăng hoặc ghế làm kín chịu được nhiệt độ làm việc. Thân inox chịu nhiệt tốt, nhưng EPDM, PTFE hay cao su mỗi loại có giới hạn nhiệt riêng. Bạn cần đối chiếu nhiệt độ tối đa trong catalogue của model cụ thể.
Van điện từ khác van điều khiển điện thế nào?
Van điện từ dùng cuộn coil hút lõi nên đóng mở rất nhanh, thường chỉ có hai trạng thái và hợp với cỡ nhỏ. Van điều khiển điện dùng motor quay van bướm hoặc van bi, đóng mở chậm hơn, có thể điều chỉnh vị trí và dùng được cho cỡ lớn.
