Tiêu chuẩn ống inox vi sinh là gì?
Tiêu chuẩn ống inox vi sinh là bộ quy định về kích thước, độ dày thành, dung sai, mác vật liệu và độ nhẵn bề mặt của ống inox dùng trong thực phẩm, đồ uống, sữa và dược phẩm. Phổ biến nhất hiện nay là ASTM A270, 3A, ASME BPE và EN 10357 (thay thế DIN 11850). Mỗi tiêu chuẩn dùng hệ kích thước riêng, vì vậy ống và phụ kiện cùng một đường ống phải cùng một tiêu chuẩn mới ghép được với nhau.
Ống inox vi sinh là gì?
Ống inox vi sinh là ống thép không gỉ có bề mặt trong nhẵn, dễ vệ sinh, dùng cho các đường ống dẫn thực phẩm và đồ uống. Vật liệu thường là inox 304, 304L, 316 hoặc 316L. Về cách chế tạo, ống được sản xuất theo hai kiểu: ống hàn dọc từ băng inox cán nguội, và ống liền mạch (không có mối hàn dọc). Khác với ống thép không gỉ công nghiệp theo ASTM A312, vốn gọi theo cỡ danh nghĩa NPS và SCH, ống vi sinh theo ASTM A270 gọi theo đường kính ngoài và độ dày thành.
Bề mặt ống được xử lý bằng ủ sáng, đánh bóng cơ khí hoặc đánh bóng điện hóa, rồi đánh giá bằng độ nhám Ra. Ra càng thấp thì cặn càng khó bám và vệ sinh CIP càng dễ. Ví dụ nhiều yêu cầu cho bề mặt tiếp xúc sản phẩm đặt Ra không quá 0,8 µm. Nhờ chống gỉ và bề mặt nhẵn, loại ống này dùng nhiều trong nhà máy sữa, bia, rượu, nước giải khát và nước uống. Nếu chưa rõ vật liệu, bạn xem thêm bài inox vi sinh là gì.
Tại sao cần biết tiêu chuẩn ống inox vi sinh?
Tiêu chuẩn quy định chung một hệ kích thước và độ dày để ống, cút, tê, côn và kẹp nối của nhiều nhà sản xuất lắp vừa nhau. Các tiêu chuẩn khác nhau cho kích thước khác nhau, nên cần biết ống đang theo tiêu chuẩn nào trước khi đặt phụ kiện.
- Đồng bộ kích thước: ống và phụ kiện cùng tiêu chuẩn mới khớp đường kính ngoài và độ dày, tránh lệch khi hàn orbital hoặc lắp kẹp.
- An toàn và vệ sinh: tiêu chuẩn đặt yêu cầu về vật liệu, độ nhẵn bề mặt và kiểm tra, giảm nguy cơ cặn bám và nhiễm bẩn sản phẩm.
- Chất lượng có thể kiểm chứng: hồ sơ vật liệu và kiểm tra theo tiêu chuẩn là căn cứ để nghiệm thu đường ống.
Các tổ chức ban hành tiêu chuẩn ống inox vi sinh
Ba tổ chức thường gặp trong hồ sơ kỹ thuật là ASTM, ASME và ISO. Ngoài ra còn có 3-A Sanitary Standards của Mỹ và hệ tiêu chuẩn EN của châu Âu.
- ASTM International (Hiệp hội Thử nghiệm và Vật liệu Hoa Kỳ): ban hành tiêu chuẩn vật liệu và sản phẩm, trong đó có ASTM A270 cho ống vệ sinh bằng inox.
- ASME (Hiệp hội Kỹ sư Cơ khí Hoa Kỳ): ban hành ASME BPE cho thiết bị công nghệ sinh học và dược phẩm.
- ISO (Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế): ban hành tiêu chuẩn quốc tế, ví dụ ISO 2037 về kích thước ống inox cho công nghiệp thực phẩm.
- 3-A Sanitary Standards, Inc.: tổ chức của Mỹ ban hành tiêu chuẩn vệ sinh cho thiết bị sữa và thực phẩm.
- CEN (Ủy ban Tiêu chuẩn hóa châu Âu): ban hành EN 10357 cho ống hàn bằng inox dùng trong thực phẩm và hóa chất.
Một số tiêu chuẩn ống inox vi sinh phổ biến: ASTM A270, 3A, ASME BPE, EN 10357
ASTM A270
ASTM A270 quy định ống vệ sinh bằng thép không gỉ austenit và ferrit/austenit, gồm ống liền mạch, ống hàn và ống hàn gia công nguội mạnh, dùng cho ngành sữa và thực phẩm. Tiêu chuẩn này áp dụng cho ống có đường kính ngoài đến 12 in (300 mm) và cho cả hai hệ đơn vị inch-pound và SI. Trong thực tế, ống ASTM A270 dùng cho đường ống vi sinh thường là cỡ nhỏ tính theo inch, đo theo đường kính ngoài (OD).
Xem mô tả chính thức tại trang tiêu chuẩn ASTM A270 trên ASTM International.
Tiêu chuẩn 3A
3-A Sanitary Standards, Inc. là tổ chức của Mỹ ban hành bộ tiêu chuẩn vệ sinh cho thiết bị và vật liệu tiếp xúc thực phẩm, nhất là ngành sữa. Tiêu chuẩn 3A đặt yêu cầu về vật liệu, bề mặt và khả năng vệ sinh của chi tiết tiếp xúc sản phẩm. Hệ thống đường ống vi sinh ở Việt Nam thường gặp chữ 3A trên phụ kiện và ống nhập khẩu.
ASME BPE
ASME BPE (Bioprocessing Equipment) là tiêu chuẩn của ASME cho thiết bị và đường ống công nghệ sinh học, dược phẩm và các quy trình đòi hỏi độ sạch cao. Tiêu chuẩn gồm các nội dung về thiết kế, vật liệu, chế tạo, kiểm tra và hoàn thiện bề mặt, kích thước và dung sai của ống và phụ kiện. Kích thước ống theo ASME BPE dùng hệ đường kính ngoài tính theo inch.
EN 10357 và DIN 11850
EN 10357 là tiêu chuẩn châu Âu cho ống inox hàn dọc dùng trong công nghiệp thực phẩm và hóa chất, quy định kích thước, dung sai, vật liệu, đặc tính bề mặt trong và ngoài, và ghi nhãn. EN 10357 thay thế DIN 11850 từ năm 2014. Theo nhà sản xuất phụ kiện, EN 10357 chia thành các dãy kích thước: dãy A dùng kích thước DIN 11850 cũ, dãy C dùng kích thước ASME BPE, dãy D dùng kích thước ISO 2037. Vì vậy ống ghi “DIN 11850” trên bản vẽ cũ thường tương ứng dãy A của EN 10357.
Chọn ống theo hệ kích thước nào
Các tiêu chuẩn khác nhau dùng đơn vị khác nhau: inch (đường kính ngoài) với ASTM A270, 3A và ASME BPE; milimét với DIN 11850 và ISO. Hai ống cùng gọi là “DN25” nhưng khác tiêu chuẩn có thể có đường kính ngoài và độ dày khác nhau. Khi đặt hàng, bạn nên ghi rõ tiêu chuẩn, đường kính ngoài, độ dày, mác inox và yêu cầu bề mặt.
Thứ tự kiểm tra nên theo: (1) hệ đang có (ống và phụ kiện cũ theo tiêu chuẩn nào), (2) kiểu nối (hàn, kẹp clamp, ren hay răng), (3) mác vật liệu theo môi chất, (4) mức độ nhẵn bề mặt theo yêu cầu vệ sinh. Cùng một đường ống nên dùng phụ kiện như cút inox vi sinh, tê đều inox vi sinh và clamp vi sinh cùng một hệ kích thước.
Thông số kích thước theo các tiêu chuẩn
Mỗi tiêu chuẩn có bảng đường kính ngoài và độ dày riêng. Bảng dưới đây tổng hợp thông số kích thước ống inox vi sinh theo một số tiêu chuẩn phổ biến để bạn đối chiếu.
Phụ kiện và van đi kèm đường ống vi sinh
Sau khi chọn ống, bạn cần phụ kiện và van cùng hệ để hoàn thiện tuyến: phụ kiện inox, van bi vi sinh, van bướm vi sinh và van một chiều vi sinh. Với đường ống hàn, kiểu hàn cũng ảnh hưởng độ nhẵn mối nối, bạn xem bài các phương pháp hàn ống. Muốn nắm toàn cảnh cách chọn ống, phụ kiện và van cho một tuyến, đọc bài tổng quan hệ thống đường ống; các bài cùng nhóm nằm ở chuyên mục tài liệu đường ống. Phụ kiện hàn nối giáp mép cùng chủ đề có bài tiêu chuẩn côn thu inox.
Viva tư vấn trực tiếp tại Số 20, Ngõ 102 Hoàng Đạo Thành, P. Khương Đình, TP. Hà Nội. Bạn gửi tiêu chuẩn đang dùng, đường kính ngoài, độ dày và mác inox, bên mình đối chiếu ống và phụ kiện phù hợp.
Địa chỉ: Số 20 ngõ 102 Hoàng Đạo Thành, P. Khương Đình, TP. Hà Nội
Phụ trách kinh doanh: Miss Hoa
Câu hỏi thường gặp khi chọn ống thép không gỉ vi sinh
Tiêu chuẩn ống inox vi sinh phổ biến nhất là gì?
Thường gặp nhất là ASTM A270 (ống vệ sinh, hệ inch), 3A, ASME BPE (dược phẩm, công nghệ sinh học) và EN 10357 (thay thế DIN 11850, hệ milimét). Không có tiêu chuẩn nào “tốt hơn” tuyệt đối; chọn theo hệ kích thước của đường ống đang có và yêu cầu của ngành.
DIN 11850 còn dùng không?
DIN 11850 đã được EN 10357 thay thế từ năm 2014. Kích thước DIN 11850 cũ vẫn còn trong dãy A của EN 10357, nên bản vẽ và hệ thống cũ ghi DIN 11850 vẫn đối chiếu được.
ASTM A270 áp dụng cho ống cỡ nào?
ASTM A270 áp dụng cho ống vệ sinh bằng inox austenit và ferrit/austenit có đường kính ngoài đến 12 in (300 mm), gồm ống liền mạch và ống hàn. Kích thước và độ dày cụ thể cần tra bảng của tiêu chuẩn hoặc catalog nhà sản xuất.
Ống và phụ kiện khác tiêu chuẩn có lắp lẫn được không?
Thường không nên. Đường kính ngoài và độ dày khác nhau giữa các hệ, nên có thể lệch khi hàn hoặc lắp clamp. Nếu buộc phải chuyển hệ, dùng phụ kiện chuyển đổi chuyên dụng và kiểm tra lại kích thước thực tế.
Độ nhám bề mặt Ra của ống vi sinh là bao nhiêu?
Tùy tiêu chuẩn và yêu cầu của dự án. Ra càng thấp thì bề mặt càng nhẵn và dễ vệ sinh. Mức Ra tối đa được ghi trong đơn đặt hàng hoặc bản vẽ, ví dụ không quá 0,8 µm cho bề mặt tiếp xúc sản phẩm; hãy đối chiếu với tiêu chuẩn mà hệ thống áp dụng.
Cảm ơn vì bài viết, bài viết hay, chi tiết, chính xác