Lắp đặt van giảm áp Samyang đúng cách gồm chín việc chính: lắp thẳng đứng trên ống nằm ngang, có đoạn ống thẳng và cụm phụ kiện hai bên van, lọc Y phía trước, van an toàn phía sau, đặt van đóng nhanh xa van giảm áp, chừa không gian tháo lắp, đỡ ống, xả rửa ống và xử lý nước ngưng. Các lưu ý dưới đây theo hướng dẫn của hãng, dòng phổ biến nhất là YPR-1S cho hơi, kèm giải thích cơ chế hỏng khi bỏ qua từng điểm.
Các nguyên tắc lắp đặt van giảm áp Samyang này cũng đúng với van tự vận hành cùng kiểu của hãng khác, nhưng thông số cụ thể (kích thước, đoạn ống thẳng, vị trí lắp) luôn phải đối chiếu với catalogue và hướng dẫn đi kèm model bạn mua. Quy định quốc gia và yêu cầu của địa phương (nồi hơi, thiết bị áp lực) vẫn là điều kiện bắt buộc, không thay thế được bằng hướng dẫn của nhà sản xuất.
Sơ đồ cụm lắp đặt van giảm áp Samyang theo hướng dẫn hãng
Trong lắp đặt van giảm áp Samyang, một cụm chuẩn theo chiều dòng chảy gồm: van chặn (van cầu) phía trước, lọc Y, đồng hồ áp suất P1, van giảm áp, đồng hồ P2, van an toàn, van chặn phía sau, và một đường bypass có van cầu. Với hơi, cần thêm bộ tách nước hoặc bẫy hơi trước van để lấy nước ngưng ra khỏi dòng hơi.
Cách bố trí này nhằm ba việc: bảo vệ van khỏi cặn và nước, cho phép đọc áp suất để chỉnh và kiểm tra, và cho phép cô lập van để sửa mà vẫn vận hành được qua bypass. Trình tự lắp tổng quát của cụm nước cũng tương tự, bạn có thể xem thêm trong bài lắp đặt van giảm áp cho hệ thống nước. Nếu cần nhắc lại khái niệm P1, P2 và vai trò của thiết bị, xem bài tổng quan van giảm áp là gì.
9 lưu ý khi lắp đặt van giảm áp Samyang và lý do kỹ thuật
1. Lắp đặt van giảm áp Samyang thẳng đứng trên ống nằm ngang
Khi lắp đặt van giảm áp Samyang, van được thiết kế để làm việc với trục van thẳng đứng, nắp lò xo hướng lên, và mũi tên trên thân trùng chiều dòng chảy. Lắp nghiêng hoặc ngược khiến trọng lượng cụm đĩa và màng lệch khỏi trục, đĩa tì lệch lên bệ nên van đóng không kín và mòn không đều. Với van hơi còn có thêm lý do: nước ngưng đọng ở điểm thấp của thân van nếu van nằm nghiêng.
Mũi tên ngược chiều là lỗi thường gặp ở công trình, vì thân van đối xứng nên khó nhận ra bằng mắt. Van lắp ngược có thể không đóng được vì áp suất vào đẩy đĩa theo chiều mở.
2. Đoạn ống thẳng và phụ kiện khi lắp đặt van giảm áp Samyang
Lắp đoạn ống thẳng ở đầu vào và đầu ra van, cùng bộ lọc, van an toàn, đồng hồ áp suất và đường bypass như sơ đồ chuẩn. Dòng chảy xoáy ngay sau co, tê làm đồng hồ P2 đọc sai và làm màng cảm nhận áp suất dao động; đoạn thẳng giúp dòng ổn định trước khi vào và sau khi ra khỏi van. Chiều dài tối thiểu theo catalogue của model, thường tính theo bội số đường kính ống (tham khảo vài lần đến hơn mười lần D).
Van cầu phía đầu vào và van chặn phía sau cho phép cô lập van khi rò rỉ hoặc cần sửa mà không phải tháo van ra khỏi đường ống, còn bypass giữ cho hệ thống tiếp tục chạy bằng tay trong lúc bảo trì.
3. Lọc Y phía trước, van an toàn phía sau
Lọc Y giữ lại cặn, gỉ, mảnh hàn trước khi vào van. Khe giữa đĩa và bệ của van giảm áp rất nhỏ khi van gần đóng, một hạt cặn kẹt ở đó làm van không đóng kín và áp suất sau van leo lên dần (hiện tượng rò bệ, P2 tăng khi không dùng). Nên chọn lưới lọc theo khuyến nghị của hãng, thường vào khoảng 40–100 mesh tùy môi chất (tham khảo).
Van an toàn (hoặc van xả áp) đặt phía sau van giảm áp để bảo vệ thiết bị hạ nguồn khi van giảm áp hỏng ở trạng thái mở. Van giảm áp chỉ điều tiết áp suất, không phải thiết bị bảo vệ quá áp. Van an toàn phải đủ cỡ xả hết lưu lượng hơi mà van giảm áp có thể cho qua khi kẹt mở, và áp suất đặt của nó thấp hơn áp suất cho phép của thiết bị phía sau. Sự khác nhau giữa các loại van này được phân tích trong phần so sánh van giảm áp, van an toàn, van xả áp của chuyên mục.
4. Van đóng mở nhanh đặt xa van giảm áp
Van điện từ hoặc van khác đóng mở nhanh sau van giảm áp tạo ra sóng áp suất mỗi lần đóng, lan ngược về van giảm áp. Nếu đặt sát van, màng và đĩa nhận xung áp suất trực tiếp, làm van rung, kêu và nhảy áp. Đặt các van này càng xa van giảm áp càng tốt cho phép đoạn ống ở giữa giảm chấn dao động; với hệ có búa nước mạnh, nên thêm thiết bị giảm chấn.
5. Không gian bảo trì khi lắp đặt van giảm áp Samyang
Hãng yêu cầu khoảng trống phía trên tâm ống tối thiểu 3 lần H2 và phía dưới tâm ống tối thiểu 5 lần H2. H2 là kích thước chiều cao ghi trên bản vẽ catalogue của van (khoảng cách tính từ tâm ống đến mặt trên hoặc mặt dưới của van theo hình vẽ trong catalogue), nên giá trị cụ thể phụ thuộc từng model và cỡ van.
Lý do: để rút cụm lò xo, màng và đĩa van ra khỏi thân van mà không cần tháo cả van khỏi đường ống, phải có chiều cao đủ để nhấc các chi tiết này thẳng lên hoặc hạ xuống. Nếu không chừa chỗ, mỗi lần bảo trì phải cắt hoặc tháo ống, thời gian dừng hệ thống tăng.
6. Đỡ ống hai đầu van
Đỡ đường ống ở đầu vào và đầu ra sao cho trọng lượng ống và ứng suất do giãn nở nhiệt không đè lên thân van. Thân van chịu uốn sẽ biến dạng nhẹ, làm lệch bệ và đĩa, rò kín và nứt mặt bích sau thời gian dài. Với ống hơi, giãn nở nhiệt khá lớn nên cần cả khe giãn nở hoặc bù giãn nở hợp lý, không để ống “đẩy” lên bích van.
7. Xả rửa đường ống trước khi cho hơi qua van
Theo hãng, ở đường ống mới, phần lớn hỏng hóc của van giảm áp đến từ vật lạ. Xỉ hàn, cát, gỉ, băng tan, đoạn dây quấn đều có trong ống mới. Trước khi cho hơi qua van, cần thổi sạch đường ống qua đường bypass, và nên làm với van giảm áp chưa tham gia dòng chảy (đóng van chặn hai bên). Sau thổi, vệ sinh lưới của lọc Y một lần nữa trước khi chạy chính thức.
8. Lắp đặt song song hai van giảm áp Samyang
Lắp đặt van giảm áp Samyang song song được dùng khi một van không đáp ứng đủ lưu lượng, hoặc khi lưu lượng dao động lớn giữa nền và đỉnh. Van giảm áp tự vận hành nên mỗi van có độ nhạy áp suất khác nhau; nếu hai van đặt cùng áp suất, van nhạy hơn sẽ nhận hầu hết tải và van còn lại dao động đóng mở liên tục.
Vì vậy, áp suất đặt của hai van nên khác nhau. Một cách thực hành tham khảo: van chính (cỡ lớn) đặt cao hơn van phụ khoảng 0,1–0,2 bar, để van lớn luôn chạy tải nền và van phụ chỉ mở khi lưu lượng tăng làm P2 sụt xuống dưới giá trị đặt của van chính. Con số cụ thể phụ thuộc vào model và độ lệch áp (droop) của van, nên cần kiểm tra bằng đồng hồ P2 khi chạy. Hãng cũng khuyến nghị dùng mỗi van độc lập nếu có thể, tức là chia hệ thống thành hai nhánh riêng thay vì song song, vì cách này đơn giản hơn để vận hành và chỉnh áp.
9. Biện pháp chống nước ngưng
Với hệ hơi, nước ngưng lọt vào van giảm áp gây rung và nhảy áp: giọt nước chuyển động với tốc độ hơi đập vào đĩa, đồng thời làm áp suất tại đầu cảm biến biến thiên đột ngột, khiến van đóng mở gập ghềnh. Nước ngưng còn xói mòn bệ và đĩa, và làm đóng cặn khi hơi bốc hơi trên bề mặt.
Biện pháp là bố trí đường ống để nước ngưng không thể đọng ở van (đoạn ống trước van nghiêng về phía bẫy), hoặc loại bỏ nước ngưng bằng bộ tách nước kết hợp bẫy hơi lắp ở phía đầu vào van giảm áp. Tham khảo thêm cấu tạo bẫy hơi trong tài liệu về Steam trap.
Thận trọng khi lắp đặt van giảm áp Samyang
Tài liệu hãng có mục “thận trọng” nhắc lại một số ý đã gộp trong chín lưu ý trên. Phần còn lại cần lưu ý khi thi công lắp đặt van giảm áp Samyang:
- Căn hướng mũi tên trên thân van trùng với chiều dòng chảy trước khi siết bu lông, vì không thể sửa sau khi đã lắp bích.
- Với van nối bích, siết bu lông theo đường chéo, đều tay, và dùng gioăng phù hợp với nhiệt độ hơi, đúng kích thước để không lấn vào lòng ống.
- Không dùng van giảm áp để đóng hẳn đường ống. Van có thể rò nhẹ qua bệ, nên van chặn phía sau vẫn cần khi muốn cô lập.
- Sau khi lắp xong, mở van chặn từ từ để hơi hoặc nước ngưng không đập vào van, sau đó mới chỉnh áp theo hướng dẫn chỉnh áp van giảm áp.
Đối chiếu thông số trước khi lắp đặt van giảm áp Samyang
Khi lắp đặt van giảm áp Samyang cho hệ thống hơi, model YPR-1S là dòng van giảm áp dùng cho hơi. Trước khi lắp cần đối chiếu tem trên thân van với thiết kế: áp suất vào lớn nhất, dải áp suất đặt, cỡ van, kiểu nối và nhiệt độ làm việc. Nếu muốn tìm hiểu thêm về dòng van của hãng, xem trang van giảm áp Samyang; với tổng quan các loại van cho hệ thống hơi, xem danh mục van giảm áp hơi. Khi so sánh với hãng khác, bạn có thể tham khảo bài các hãng van giảm áp.
Một điểm hay bị bỏ qua khi lắp hệ hơi: cỡ ống sau van thường phải lớn hơn ống trước 1–2 cỡ vì hơi áp thấp có thể tích riêng lớn hơn, nếu giữ nguyên cỡ ống thì vận tốc hơi sau van tăng, gây ồn và xói mòn.
Kiểm tra sau khi lắp đặt van giảm áp Samyang
Sau khi lắp đặt van giảm áp Samyang xong và chỉnh áp, theo dõi P1, P2 khi có tải và khi tải về không. P2 không ổn định, tăng dần khi không dùng hơi hoặc rung ồn thường đến từ nguyên nhân đã nêu ở trên: nước ngưng, lọc bẩn, van đặt sai vị trí hoặc kích thước không hợp. Cách chẩn đoán cụ thể nằm ở bảng chẩn đoán sự cố van giảm áp.
Ghi lại P1, P2 và vị trí vít chỉnh ngay sau khi nghiệm thu để làm giá trị so sánh cho các lần kiểm tra sau.
Nếu cần hỗ trợ chọn model, tính cỡ van hoặc kiểm tra bản vẽ trước khi lắp đặt van giảm áp Samyang, liên hệ kỹ thuật của Viva tại Số 20, Ngõ 102 Hoàng Đạo Thành, Ph. Khương Đình, TP. Hà Nội.
Địa chỉ: Số 20 ngõ 102 Hoàng Đạo Thành, P. Khương Đình, TP. Hà Nội
Phụ trách kinh doanh: Miss Hoa
Xem các model van giảm áp Samyang và các hãng khác đang có tại Viva.
Câu hỏi thường gặp về lắp đặt van giảm áp Samyang
Lắp đặt van giảm áp Samyang nằm ngang hay thẳng đứng?
Van lắp thẳng đứng (nắp lò xo hướng lên) trên đường ống nằm ngang, đúng chiều mũi tên trên thân van. Lắp nghiêng làm đĩa tì lệch lên bệ và với hơi còn làm nước ngưng đọng trong thân van.
H2 trong khoảng trống bảo trì khi lắp đặt van giảm áp Samyang là gì?
H2 là kích thước chiều cao ghi trên bản vẽ catalogue của van. Hãng yêu cầu khoảng trống phía trên tâm ống tối thiểu 3 lần H2 và phía dưới tối thiểu 5 lần H2 để rút các chi tiết bên trong ra mà không phải tháo van khỏi ống.
Lắp đặt van giảm áp Samyang có cần van an toàn phía sau không?
Cần. Van giảm áp chỉ điều tiết áp suất, không phải thiết bị bảo vệ quá áp. Khi van giảm áp kẹt mở, van an toàn phía sau sẽ xả hơi để bảo vệ thiết bị hạ nguồn.
Lắp đặt van giảm áp Samyang song song hai van thì đặt áp suất thế nào?
Đặt áp suất của hai van khác nhau, ví dụ van chính cao hơn van phụ khoảng 0,1–0,2 bar (tham khảo), để van lớn chạy tải nền. Nếu đặt cùng áp suất, van nhạy hơn gánh hết tải và van còn lại dao động.
Vì sao phải xả rửa ống trước khi lắp đặt van giảm áp Samyang chạy hơi?
Ở đường ống mới, cặn hàn, cát và gỉ là nguyên nhân hỏng van giảm áp phổ biến nhất vì chúng kẹt giữa đĩa và bệ. Cần thổi sạch qua bypass trước khi cho hơi qua van.
