Bạn có biết? Hơn 60% sự cố hư hỏng van bướm (rò rỉ, kẹt cánh, thậm chí thủng thân van) không xuất phát từ việc bạn mua phải “hàng dởm” hay lỗi nhà sản xuất, mà đến từ một sai lầm chết người: Chọn sai vật liệu so với môi chất sử dụng.

Hãy thử tưởng tượng: Một chiếc van bướm thân Gang giá rẻ, nếu lỡ lắp nhầm vào đường ống xử lý nước thải có tính Axit nhẹ, nó sẽ bị ăn mòn và “bay màu” chỉ sau vài tuần vận hành -> Hệ thống tê liệt, tốn kém chi phí thay thế gấp đôi.

Ngược lại, việc đầu tư toàn bộ van bướm Inox cao cấp cho hệ thống tưới tiêu nông nghiệp lại là một sự lãng phí ngân sách khổng lồ không cần thiết.

Vậy làm thế nào để chọn “Đúng nồi úp đúng vung”? Giữa ma trận các loại vật liệu trong danh mục van bướm công nghiệp (Gang, Inox 304/316, Nhựa, Gioăng EPDM/Teflon…), đâu là giải pháp tối ưu nhất cho đường ống của bạn?

Dùng van bướm loại nào? Nhựa - Gang hay inox — Dùng van bướm loại nào? Nhựa – Gang hay Inox

Bài viết này chính là “bảng cửu chương” về vật liệu mà mọi kỹ sư mua hàng cần phải biết. Chúng tôi sẽ giúp bạn phân loại rạch ròi ưu nhược điểm của từng loại để đảm bảo hệ thống bền bỉ 5-10 năm.

💡 Mẹo nhỏ: Nếu bạn đã biết rõ mình cần vật liệu gì và chỉ muốn check giá nhanh để làm dự toán, hãy xem ngay: Bảng giá Van bướm Inox, Gang và Nhựa mới nhất.

Còn bây giờ, hãy cùng mổ xẻ chi tiết từng loại vật liệu!

Nguyên tắc cấu tạo: Bộ phận nào chịu ăn mòn?

Trước khi đi vào từng loại vật liệu, bạn cần hiểu cấu trúc của một chiếc van bướm. Không phải toàn bộ chiếc van đều tiếp xúc với chất lỏng. Có 2 bộ phận quan trọng nhất được gọi là “Wetted Parts” (Bộ phận tiếp xúc lưu chất) mà bạn cần quan tâm đặc biệt:

Đĩa van (Disc): Nằm trực tiếp trong dòng chảy, chịu áp lực nước và ma sát lớn nhất.
Gioăng làm kín (Seat): Bao quanh đĩa van, chịu trách nhiệm làm kín, tiếp xúc trực tiếp với hóa chất/nước.

Nếu bạn chọn sai vật liệu cho 2 bộ phận này, van sẽ hỏng ngay lập tức. Còn phần Thân van (Body) bên ngoài đôi khi chỉ cần chịu lực, không nhất thiết phải dùng vật liệu quá đắt tiền nếu môi trường bên ngoài không khắc nghiệt.

Cấu tạo các bộ phận tiếp xúc lưu chất của van bướm — Đĩa van và Gioăng là hai bộ phận “tuyến đầu” chịu tác động trực tiếp của môi chất.

Phân nhóm 1: Van bướm thân Gang (Cast Iron)

Đây là dòng van phổ biến nhất, chiếm 80% thị phần nhờ giá thành rẻ và độ bền cơ học tốt.

Cấu tạo tiêu chuẩn: Thường là sự kết hợp giữa Thân Gang dẻo (GC200) và Cánh Inox 304.
- Tại sao lại là cánh Inox? Vì cánh van nằm trong nước nên cần Inox để chống gỉ sét, đảm bảo vệ sinh. Còn thân van bên ngoài làm bằng Gang để giảm chi phí sản xuất.
Môi trường khuyên dùng:
- Hệ thống cấp nước sạch, nước sinh hoạt khu dân cư.
- Hệ thống PCCC (Phòng cháy chữa cháy).
- Hệ thống khí nén nhiệt độ thường, hệ thống Chiller (nước lạnh).
Cấm kỵ: Tuyệt đối không dùng cho nước biển (nước mặn) hoặc hóa chất axit. Gang sẽ bị oxy hóa cực nhanh trong các môi trường này.

Phân nhóm 2: Van bướm Inox (Stainless Steel)

Khi môi trường trở nên khắc nghiệt hơn (nóng hơn, ăn mòn hơn), Inox là sự lựa chọn bắt buộc. Van bướm Inox thường được đúc toàn thân bằng Inox (Toàn thân Inox 304 hoặc 316).

3.1. Inox 304 (Tiêu chuẩn CF8)

Đặc tính: Chịu ăn mòn tốt, chịu nhiệt độ cao (lên tới 180°C), bề mặt sáng bóng, an toàn vệ sinh.
Ứng dụng: Nước thải công nghiệp (đã qua xử lý), nước nóng (Hot water), hóa chất nồng độ loãng, thực phẩm, đồ uống.

3.2. Inox 316 (Tiêu chuẩn CF8M)

Đặc tính: Được bổ sung thêm 2% Molybdenum, giúp Inox 316 có khả năng chống ăn mòn lỗ (pitting corrosion) vượt trội so với 304.
Ứng dụng: Bắt buộc dùng cho nước biển (nước mặn), hóa chất có tính axit/bazơ đậm đặc hơn, nhà máy lọc hóa dầu.

💡 Lưu ý về giá: Van bướm Inox thường có giá cao gấp 3-4 lần van Gang. Để dự trù ngân sách chính xác, bạn nên xem bảng so sánh giá chi tiết tại: Bảng giá Van bướm Inox vs Gang mới nhất.

Phân biệt van bướm inox 304 và van bướm gang dẻo — Van bướm toàn thân Inox (trái) và Van bướm thân Gang cánh Inox (phải).

Phân nhóm 3: Van bướm Nhựa (Plastic)

Nếu Inox 316 vẫn bị ăn mòn bởi các axit mạnh (như H2SO4, HCl đậm đặc), thì Van bướm Nhựa chính là “cứu cánh” cuối cùng.

Vật liệu: Thường là nhựa UPVC, CPVC, PPH hoặc cao cấp nhất là PVDF.
Ưu điểm: Trơ hoàn toàn về mặt hóa học. Không bị oxy hóa, không bị điện phân. Giá thành rẻ hơn Inox 316.
Nhược điểm:
- Chịu áp lực kém (Thường chỉ PN10).
- Chịu nhiệt kém (Nhựa UPVC chỉ chịu được max 60°C).
- Dễ nứt vỡ nếu va đập mạnh hoặc siết ốc quá tay.
Lắp đặt van nhựa cần sự khéo léo và tuân thủ lực siết mô-men xoắn. Xem hướng dẫn kỹ thuật tại Hướng dẫn lắp đặt van bướm chuẩn.

Chọn Gioăng làm kín (Seat) – “Trái tim” của van

Chọn đúng thân van mới chỉ là 50% chặng đường. Nếu bạn chọn sai loại gioăng cao su, van sẽ bị trương nở dẫn đến kẹt cứng hoặc rò rỉ.

5.1. Gioăng EPDM (Cao su Ethylene Propylene – Màu đen)

Đặc điểm: Đàn hồi tốt, giá rẻ.
Dùng cho: Nước lạnh, nước nóng, nước thải, hóa chất nhẹ.
Kẻ thù: DẦU & MỠ. Tuyệt đối không để EPDM tiếp xúc với xăng, dầu Diesel hay dầu bôi trơn. EPDM sẽ bị trương nở và mủn ra nhanh chóng.

5.2. Gioăng PTFE (Teflon – Màu trắng)

Đặc điểm: Cứng hơn cao su, trơn, chịu ma sát tốt, trơ với mọi hóa chất, chịu nhiệt cao (đến 200°C).
Dùng cho: Hóa chất đậm đặc, dung môi, thực phẩm (đạt chuẩn FDA), nước nóng nhiệt độ cao.
Lưu ý: Vì PTFE cứng nên cần lực siết lớn hơn để đảm bảo độ kín.

5.3. Gioăng NBR (Màu đen)

Dùng cho: Hệ thống dẫn Xăng, Dầu, môi trường có chứa dầu.

So sánh gioăng cao su EPDM và gioăng Teflon PTFE van bướm — Gioăng PTFE (trắng) chuyên dùng cho hóa chất, Gioăng EPDM (đen) chuyên dùng cho nước.

Bảng tổng hợp: Công thức chọn van nhanh

Để giúp bạn ra quyết định nhanh nhất, hãy tra cứu bảng công thức dưới đây:

Môi chất (Lưu chất)	Thân & Đĩa Van khuyên dùng	Gioăng (Seat) phù hợp
Nước sạch / PCCC	Thân Gang – Cánh Inox	EPDM
Nước thải công nghiệp	Toàn thân Inox 304	EPDM
Hóa chất (Axit, Kiềm)	Nhựa UPVC hoặc Inox 316	PTFE (Teflon)
Nước biển / Nước muối	Inox 316 hoặc Nhựa	EPDM / PTFE
Xăng / Dầu Diesel	Gang hoặc Inox	NBR (Tuyệt đối ko dùng EPDM)
Thực phẩm / Vi sinh	Inox vi sinh (316L)	PTFE / Silicon

ĐẦU TƯ ĐÚNG CHỖ – TIẾT KIỆM DÀI LÂU

Việc lựa chọn vật liệu cho Van bướm cũng giống như việc “may đo” một bộ quần áo: Không có loại vật liệu tốt nhất cho mọi trường hợp, chỉ có loại phù hợp nhất với môi trường hoạt động.

Để hệ thống vận hành trơn tru và tiết kiệm chi phí bảo trì, hãy ghi nhớ 3 nguyên tắc vàng:

Nước sạch / PCCC: Dùng van Thân Gang – Gioăng EPDM là đủ tốt và kinh tế nhất.
Hóa chất / Nước thải: Đừng tiếc tiền đầu tư van Thân Inox 316 hoặc Nhựa – Gioăng Teflon (PTFE). Chi phí ban đầu cao hơn nhưng tuổi thọ gấp 5-10 lần.
Môi trường Dầu: Tuyệt đối nói “KHÔNG” với gioăng EPDM.

💡 Lời khuyên chân thành: Nếu bạn không chắc chắn về thành phần hóa học hay nồng độ axit trong đường ống, đừng tự ý lựa chọn theo cảm tính. Một sai lầm nhỏ trong chọn gioăng có thể khiến cả dây chuyền phải ngừng hoạt động để sửa chữa.

BẠN CẦN TƯ VẤN VẬT LIỆU CHÍNH XÁC CHO DỰ ÁN?

Đừng để rủi ro ăn mòn làm hỏng công trình tâm huyết của bạn. Tại Viva – Van giá rẻ, chúng tôi sở hữu Bảng tra cứu khả năng chịu hóa chất (Chemical Resistance Chart) chuẩn quốc tế để hỗ trợ bạn.

✅ Kho hàng 1000m²: Luôn có sẵn Van bướm Gang, Inox 304/316, Nhựa UPVC/CPVC.
✅ Đủ size: Từ DN50 đến DN600.
✅ Cam kết: Tư vấn đúng vật liệu, báo giá cạnh tranh nhất thị trường.

LIÊN HỆ NGAY ĐỂ NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ:

📞 Hotline/Zalo Kỹ thuật: 0965.925.563 (Chúng tôi online 24/7).
📧 Email: vangiare.vn@gmail.com

👉 HOẶC XEM TOÀN BỘ SẢN PHẨM TẠI ĐÂY: Danh mục sản phẩm Van Bướm