Muốn chuyển van bướm công nghiệp từ vận hành bằng tay sang tự động nhưng nhà máy không có sẵn hệ thống khí nén? Hoặc cần điều tiết lưu lượng chính xác theo từng phần trăm góc mở? Van bướm điều khiển điện là giải pháp phù hợp: chỉ cần nguồn điện 220V hoặc 24V là vận hành được. Bài viết giải thích nguyên lý, cách phân loại On/Off và tuyến tính, so sánh với van khí nén và lưu ý đấu nối an toàn.
Van bướm điều khiển điện là gì?
Van bướm điều khiển điện (Electric Actuated Butterfly Valve) là van bướm lắp bộ chấp hành điện (electric actuator) thay cho tay gạt hoặc tay quay. Khi cấp điện, mô-tơ quay và truyền lực qua hộp giảm tốc, tạo mô-men đủ lớn để xoay trục van 90 độ. Công tắc hành trình bên trong tự ngắt mô-tơ khi van đến vị trí đóng hoặc mở.
Ưu điểm lớn nhất là tiện lợi: không cần máy nén khí, đường ống khí; vận hành êm và dễ kết nối với PLC, BMS.
Phân loại: On/Off và tuyến tính
Loại On/Off – phổ biến nhất
Van bướm điện ON/OFF chỉ có hai trạng thái: mở hoàn toàn hoặc đóng hoàn toàn. Giá hợp lý, bền, đấu nối đơn giản; phù hợp cấp thoát nước, tưới tiêu, PCCC, đóng ngắt theo lịch.
Loại tuyến tính (modulating)
Van bướm điện tuyến tính 4–20mA có thể dừng ở góc bất kỳ theo tín hiệu analog 4–20mA hoặc 0–10V từ PLC, cảm biến. Ví dụ: 4mA – đóng, 12mA – mở khoảng 50%, 20mA – mở hoàn toàn. Nhiều model có màn hình hiển thị góc mở và tín hiệu phản hồi vị trí. Dùng cho chiller, pha trộn hóa chất, ổn định áp suất; giá cao hơn loại On/Off đáng kể. Khi chọn size cho van điều tiết, cần tính theo hệ số lưu lượng Cv.
Nên dùng van điện hay van khí nén?
| Tiêu chí | Van bướm điều khiển Điện | Van bướm điều khiển Khí nén |
| Nguồn năng lượng | Điện (220V/24V) – Có sẵn mọi nơi | Khí nén – Cần máy nén khí |
| Tốc độ đóng mở | Chậm (10 – 20 giây) | Nhanh (1 – 2 giây) |
| Tiếng ồn | Êm ái, gần như không nghe thấy | Ồn (Tiếng xả khí nén) |
| Sự cố mất nguồn | Giữ nguyên trạng thái (Có tay quay phụ) | Giữ nguyên hoặc Tự đóng (nếu dùng loại có lò xo) |
| Hiện tượng Búa nước | Không xảy ra (Do đóng chậm) | Dễ xảy ra (Do đóng quá nhanh) |
- Chọn van điện khi cần tiện lợi, vận hành êm cho tòa nhà, bệnh viện; khi không có khí nén; khi cần điều tiết tuyến tính.
- Chọn van khí nén khi cần đóng ngắt rất nhanh, môi trường dễ cháy nổ, hoặc cần tự đóng an toàn khi mất nguồn – xem van bướm điều khiển khí nén.
Hướng dẫn đấu nối và lưu ý an toàn
Mỗi hãng có sơ đồ cầu đấu riêng, luôn làm theo sơ đồ dán trên nắp bộ điện. Với bộ điện On/Off 220VAC thông dụng, các cực thường gồm:
- COM: dây trung tính chung.
- OPEN / CLOSE: cấp dây pha vào cực OPEN để mở, vào cực CLOSE để đóng.
- Đèn báo: cực báo đèn mở, đèn đóng khi van đến cuối hành trình.
- Tiếp điểm phản hồi: COM chung và các cực báo trạng thái đã mở, đã đóng để đưa về tủ điều khiển.
- Tiếp địa: nối vỏ xuống đất chống giật, chống nhiễu.
Tuyệt đối không cấp điện đồng thời vào cả cực OPEN và CLOSE – mô-tơ và tụ có thể cháy trong vài giây. Nên dùng công tắc chuyển mạch 3 vị trí hoặc khóa liên động trong tủ điều khiển. Các lưu ý khi lắp thân van lên đường ống có trong hướng dẫn lắp đặt van bướm.
Chống nước IP67
Bộ điện của các hãng như Wooken, EM-Flow đạt IP67, chịu được mưa và bụi. IP67 không có nghĩa là ngâm nước lâu dài được (ví dụ hố van ngập) – nước sẽ ngấm qua gioăng gây chập mạch. Lắp ngoài trời lâu ngày nên có mái che.
Vận hành khi mất điện
Bộ điện luôn có chế độ vận hành tay (manual override): bộ nhỏ dùng khóa lục giác cắm vào đỉnh trục, bộ lớn có vô lăng bên hông. Nếu van không quay, mô-tơ nóng hoặc kêu bất thường, xem 5 lỗi thường gặp ở van bướm và cách sửa chữa.
Kết luận
- Chỉ cần đóng mở: chọn On/Off. Cần điều tiết nhiệt độ, áp suất: chọn tuyến tính.
- Đấu nối đúng sơ đồ, không cấp đồng thời hai chiều, nối đất đầy đủ.
Viva cung cấp van bướm điện EM-Flow và Wooken, điện áp 24VDC, 220VAC, 380VAC, size DN50–DN600, lắp ráp và đấu sẵn dây nguồn. Xem bảng giá van bướm điều khiển điện hoặc gọi hotline/Zalo để nhận catalogue và báo giá.
Địa chỉ: Số 20 ngõ 102 Hoàng Đạo Thành, P. Khương Đình, TP. Hà Nội
Phụ trách kinh doanh: Miss Hoa
