Cùng kích thước, cùng thương hiệu, nhưng van bướm tay quay luôn đắt hơn van bướm tay gạt. Vậy có nên chọn toàn bộ tay gạt cho rẻ? Câu trả lời phụ thuộc vào kích thước đường ống, áp lực và vị trí lắp đặt. Chọn sai, bạn có thể gặp van nặng không gạt nổi, gãy tay gạt hoặc búa nước làm hỏng đường ống. Bài viết này so sánh hai kiểu vận hành và đưa ra quy tắc chọn theo size. Nếu cần ôn lại cấu tạo chung, xem bài van bướm công nghiệp là gì.
Van bướm tay gạt (Lever) – nhanh và rẻ
Van bướm tay gạt có tay gạt gắn trực tiếp lên trục van, không có cơ cấu trợ lực. Gạt tay 90 độ là đĩa van xoay tương ứng; đĩa hãm dưới tay gạt có các nấc để giữ van ở vị trí mở hé.
- Ưu điểm: đóng mở gần như tức thì; giá thấp nhất; nhìn góc tay gạt là biết van đóng hay mở (song song đường ống = mở, vuông góc = đóng) – xem thêm cách biết van bướm đang đóng hay mở.
- Nhược điểm: toàn bộ lực của dòng chảy dồn lên tay người vận hành nên size lớn rất nặng; đóng quá nhanh dễ gây búa nước (water hammer); tay gạt cần không gian quét ngang 90 độ.
Van bướm tay quay (Gear) – nhẹ và an toàn
Van bướm tay quay vô lăng có thêm hộp số trục vít – bánh vít gắn trên thân. Quay vô lăng nhiều vòng để xoay đĩa 90 độ: lợi về lực, thiệt về thời gian.
- Ưu điểm: vận hành nhẹ kể cả van lớn; đóng từ từ nên hạn chế búa nước; hộp số tự hãm giữ đĩa đứng yên ở góc mở bất kỳ, thuận tiện điều tiết; có kim chỉ thị góc mở.
- Nhược điểm: đóng mở chậm hơn; giá cao hơn; hộp số cao hơn tay gạt nên cần khoảng trống phía trên.
Muốn điều tiết lưu lượng tự động theo nhiệt độ hoặc áp suất, hãy nâng cấp lên van bướm điều khiển điện tuyến tính.
Quy tắc chọn theo kích thước
Bảng dưới là khuyến nghị chung cho hệ thống nước ở áp lực thông thường; luôn đối chiếu với kích thước van bướm và khuyến cáo của hãng.
| Kích thước | Khuyến nghị | Ghi chú |
|---|---|---|
| DN50 – DN125 | Tay gạt | Nhẹ, nhanh, tiết kiệm chi phí |
| DN150 | Tay gạt hoặc tay quay | Áp thấp, vận hành ít: tay gạt; áp cao, vị trí chật, cần điều tiết: tay quay |
| DN200 trở lên | Tay quay | Tay gạt rất nặng, dễ gãy tay gạt, xoắn trục, gây búa nước |
| DN500 trở lên hoặc đóng mở thường xuyên | Bộ điều khiển điện/khí nén | Quay tay rất nhiều vòng, nên tự động hóa |
Với van size lớn cần đóng mở nhanh và thường xuyên, giải pháp phù hợp là van bướm điều khiển khí nén.
Không gian lắp đặt
- Tay gạt cần khoảng trống ngang để quét 90 độ – lắp sát tường, cột hoặc trong hộp kỹ thuật hẹp có thể không mở hết hành trình.
- Tay quay có vô lăng cố định phía trên, không cần quét ngang – phù hợp hố van, hộp kỹ thuật, các tuyến ống đi sát nhau.
Dù chọn loại nào, lắp sai cũng có thể làm kẹt van – xem hướng dẫn lắp đặt van bướm đúng kỹ thuật.
Kết luận
- Ưu tiên tay gạt cho DN50–DN125.
- Cân nhắc ở DN150 theo áp lực, tần suất vận hành và không gian.
- Từ DN200 trở lên nên dùng tay quay; cần điều tiết chính xác thì ưu tiên tay quay ở mọi size.
Tổng hợp ưu nhược điểm của các kiểu vận hành khác có trong bài ưu nhược điểm van bướm. Để so sánh chi phí, xem bảng giá van bướm tay gạt và tay quay. Viva có sẵn cả hai dòng, nhiều thương hiệu; liên hệ hoặc xem danh mục van bướm.
Địa chỉ: Số 20 ngõ 102 Hoàng Đạo Thành, P. Khương Đình, TP. Hà Nội
Phụ trách kinh doanh: Miss Hoa
