Van cổng inox phù hợp khi lưu chất hoặc môi trường dễ ăn mòn, hoặc khi cần hạn chế gỉ sét làm bẩn nước. Nhưng inox không phải một vật liệu duy nhất: mác 201, 304 và 316 khác nhau rõ rệt về khả năng chống ăn mòn và giá. Bài này trả lời những thắc mắc riêng của người dùng van cổng inox, từ chọn mác, nhiệt độ, hóa chất đến cách kiểm tra hàng. Phần khái niệm chung về van cổng bạn có thể xem ở bài tổng quan.
Inox 201, 304 và 316 khác nhau thế nào?
Cả ba đều là thép không gỉ họ austenit nhưng thành phần khác nhau, kéo theo khác biệt về độ bền ăn mòn.
| Mác inox | Đặc điểm chính | Phù hợp |
|---|---|---|
| 201 | Ít niken, nhiều mangan. Giá thấp, chống ăn mòn kém hơn, dễ ố gỉ khi gặp ẩm, muối | Môi trường khô, yêu cầu thấp, không tiếp xúc hóa chất |
| 304 | Khoảng 18% crom, 8% niken. Chống ăn mòn tốt trong nước, không khí, nhiều hóa chất nhẹ | Nước sạch, thực phẩm, hệ thống thông thường |
| 316 | Có thêm molypden. Chịu clorua, nước muối, nhiều hóa chất tốt hơn 304 | Nước biển, hóa chất, môi trường có clo |
Với van đúc, mác thường gặp tương ứng là CF8 (tương đương 304) và CF8M (tương đương 316). Bạn xem phần so sánh kỹ hơn ở bài inox 316 và 304, và đặc tính của inox 304 trong bài riêng.
Nên chọn inox 304 hay 316 cho van cổng?
Chọn 304 khi lưu chất là nước sạch, nước uống, thực phẩm hoặc môi trường không có clorua nồng độ cao. Chọn 316 khi van tiếp xúc nước biển, nước muối, hóa chất chứa clo hoặc axit nhẹ, vì molypden tăng khả năng chống ăn mòn rỗ. Chênh lệch giá giữa hai mác thường đáng kể, nên đừng chọn 316 nếu 304 đã đủ. Nếu muốn có checklist đầy đủ cả áp suất, nhiệt độ và kiểu kết nối, xem bài hướng dẫn chọn van cổng.
Van cổng inox có bị gỉ không?
Có thể, dù chậm hơn nhiều so với thép carbon. Inox chống gỉ nhờ lớp màng oxit crom rất mỏng trên bề mặt. Lớp này bị phá khi gặp clorua nồng độ cao, hóa chất mạnh, hoặc khi bề mặt bị nhiễm bụi sắt từ dụng cụ, mài cắt gần đó. Khi đó xuất hiện vết ố nâu hoặc ăn mòn rỗ. Vì vậy hãy chọn đúng mác, tránh dùng dụng cụ thép carbon cọ trực tiếp lên van, và vệ sinh bề mặt định kỳ. Vết ố nhẹ thường lau sạch được, còn rỗ sâu hoặc ăn mòn thân van thì phải thay.
Dùng nam châm có phân biệt được inox 304 không?
Không đáng tin. Inox austenit về lý thuyết không hút nam châm, nhưng chi tiết đúc hoặc gia công nguội có thể hút nhẹ. Ngược lại, một số inox kém chất lượng cũng không hút. Cách đáng tin hơn là yêu cầu chứng từ CO/CQ, kiểm tra mác ghi trên thân van, và nếu cần thì kiểm tra thành phần bằng máy phân tích hợp kim. Khi mua tại Viva, bạn có thể yêu cầu chứng từ này theo từng lô hàng.
Van cổng inox chịu được nhiệt độ bao nhiêu?
Bản thân inox austenit chịu nhiệt khá tốt, nhưng giới hạn của cả van thường nằm ở gioăng và tết chèn. Ví dụ, vòng đệm PTFE có giới hạn nhiệt thấp hơn nhiều so với thân inox, trong khi graphite chịu nhiệt cao hơn. Áp suất cho phép của van cũng giảm khi nhiệt độ tăng. Vì vậy hãy hỏi nhiệt độ làm việc tối đa của cả cụm van ở áp suất cụ thể, đừng chỉ nhìn vật liệu thân.
Van cổng inox dùng cho hóa chất, axit được không?
Tùy hóa chất, nồng độ và nhiệt độ. Không có mác inox nào chịu được mọi hóa chất. Ví dụ, 316 chịu clorua tốt hơn 304 nhưng vẫn có thể bị ăn mòn bởi axit clohydric hoặc dung dịch clorua nóng đậm đặc. Cách chắc chắn là đối chiếu hóa chất cụ thể với bảng tương thích vật liệu của nhà sản xuất, cho cả thân, đĩa, gioăng và tết chèn. Nên báo rõ tên hóa chất, nồng độ và nhiệt độ khi nhờ tư vấn.
Van cổng inox có dùng cho thực phẩm và vi sinh được không?
Dùng được cho nhiều hệ thống nước và thực phẩm nếu chọn inox 304 hoặc 316 và gioăng, tết chèn đạt yêu cầu tiếp xúc thực phẩm. Tuy nhiên cần lưu ý van cổng có khoang thân với các khe, góc, nơi cặn dễ đọng và khó vệ sinh. Với dây chuyền yêu cầu vi sinh nghiêm ngặt như sữa, dược, thường người ta chọn dòng van thiết kế vệ sinh chuyên dụng. Hãy xác định yêu cầu vệ sinh của hệ thống trước khi chọn.
Nên chọn van cổng inox hay van cổng gang?
Van gang rẻ hơn và đủ dùng cho nhiều hệ thống nước thông thường, cấp thoát nước, PCCC. Van inox đáng tiền hơn khi lưu chất ăn mòn, khi cần hạn chế gỉ làm bẩn nước, hoặc khi van đặt ở môi trường ẩm mặn. So sánh các nhóm vật liệu van cổng khác như gang, thép, đồng được nêu trong bài các vật liệu van cổng khác.
Giá van cổng inox phụ thuộc vào đâu?
Giá thay đổi theo mác inox (316 cao hơn 304, 304 cao hơn 201), kích thước DN, cấp áp PN, kiểu kết nối (ren, mặt bích, hàn), cách vận hành và xuất xứ. Van đúc nguyên khối thường khác giá van chế tạo từ ống hoặc tấm. Bạn có thể tham khảo mức giá theo từng loại ở trang giá van cổng inox và các loại van cổng khác. Giá cụ thể vẫn cần xác nhận theo thông số và số lượng.
Cần lưu ý gì khi lắp và dùng van cổng inox?
- Không vượt áp suất và nhiệt độ cho phép của van.
- Siết bu lông chéo, vừa lực. Bu lông inox dễ bị kẹt ren nếu siết khô, nên bôi chất chống kẹt ren phù hợp.
- Vệ sinh định kỳ, bôi mỡ ren ty, đóng mở thử van ít dùng.
- Bảo quản van nơi khô ráo, tránh tiếp xúc hóa chất và bụi sắt.
Khi van có dấu hiệu rỉ nước hoặc hơi, hãy xác định vị trí và nguyên nhân theo bài về rò rỉ van cổng. Các thắc mắc không riêng về inox, như chiều đóng mở hay lắp đứng và ngang, xem ở câu hỏi chung về van cổng.
Mua van cổng inox chính hãng ở Viva
Viva cung cấp van cổng inox 304, 316 chính hãng, đủ CO/CQ, nhiều kích thước và kiểu kết nối. Bạn chỉ cần gửi lưu chất, nhiệt độ, áp suất, DN và kiểu kết nối để được tư vấn mác inox hợp lý, tránh chọn thừa hoặc thiếu.
Địa chỉ: Số 20 ngõ 102 Hoàng Đạo Thành, P. Khương Đình, TP. Hà Nội
Phụ trách kinh doanh: Miss Hoa
Câu hỏi thường gặp
Inox 201 có dùng làm van cổng được không?
Dùng được ở môi trường khô, không tiếp xúc hóa chất và yêu cầu thấp. Với nước, ẩm hoặc muối, 201 dễ ố gỉ nên nên chọn 304 hoặc 316.
Van cổng inox 316L khác 316 ở điểm nào?
Ký hiệu L là hàm lượng carbon thấp, giúp hạn chế ăn mòn tại mối hàn. Nó có ích khi van hoặc đường ống cần hàn.
Van cổng inox có cần sơn bảo vệ không?
Thường không cần vì inox tự có lớp màng chống gỉ. Chỉ cần vệ sinh bề mặt định kỳ và tránh để bụi sắt hoặc hóa chất mạnh bám lâu.
Làm sao biết van cổng inox đúng mác 304 hay 316?
Xem mác ghi trên thân van và yêu cầu chứng từ CO/CQ của lô hàng. Nếu cần kiểm chứng, có thể dùng máy phân tích thành phần hợp kim.
