Van 1 chiều bình nóng lạnh rò rỉ không phải lúc nào cũng là hỏng. Nếu nước nhỏ giọt từ van trên đầu bình chỉ trong lúc đun và dừng sau khi bình đã đủ nhiệt, đó là hiện tượng bình thường do nước giãn nở khi nóng. Nếu nước chảy liên tục khi bình nguội, hoặc nước nóng chảy ngược về ống cấp, thì van đã hỏng hoặc áp nước cấp vượt mức cho phép.
Điểm dễ nhầm là trên bình có hai chức năng khác nhau: chặn dòng ngược (van 1 chiều) và xả áp (van an toàn). Hiểu đúng hai chức năng này giúp bạn không thay van khi chưa cần, và không bịt lỗ xả gây nguy hiểm.
Van 1 chiều và van an toàn trên bình nóng lạnh
Van 1 chiều đặt ở cửa cấp nước lạnh vào bình. Nó cho nước đi vào bình và chặn nước nóng chảy ngược về ống cấp. Nếu thiếu van này, khi mất nước đường ống hoặc khi áp trong bình cao hơn, nước nóng có thể đẩy ngược vào mạng lưới nước lạnh. Bản chất của loại van này được giải thích trong bài van 1 chiều.
Van an toàn (van xả áp) có việc khác: mở ra khi áp suất trong bình vượt giá trị đặt để xả bớt nước. Đây là thiết bị bảo vệ chống nổ bình, hoạt động theo nguyên lý của van xả áp (relief valve). Nhiều bình gia đình gộp hai chức năng vào một cụm duy nhất có cần gạt, nên người dùng gọi chung là “van 1 chiều”. Bài Van an toàn là gì trình bày chi tiết hơn.
| Tiêu chí | Van 1 chiều | Van an toàn (xả áp) |
|---|---|---|
| Vị trí | Cửa cấp nước vào bình | Cửa cấp hoặc nắp bình, có cần gạt hoặc lỗ xả |
| Chức năng | Chặn nước nóng chảy ngược về ống cấp | Xả nước khi áp suất vượt mức đặt |
| Điều kiện tác động | Dòng đảo chiều hoặc áp phía bình cao hơn áp cấp | Áp suất trong bình vượt giá trị đặt (theo nhãn) |
| Dấu hiệu hỏng | Ống cấp nóng lên, nước nóng chảy ngược | Chảy liên tục dù bình nguội, hoặc không xả khi quá áp |
| Có tháo bịt được không | Không áp dụng | Không được bịt hay thay bằng van thường |
Vì sao nhỏ giọt khi đun là bình thường
Nước giãn nở khi nóng. Khối lượng riêng nước ở 20 °C là 998,2 kg/m³, ở 90 °C là 965,3 kg/m³, tức thể tích tăng khoảng 3,4% (gần 4% khi lên 100 °C). Bình 30 lít đun từ 20 °C lên 75 °C tăng khoảng 0,7 lít.
Van 1 chiều ở cửa cấp chặn nước giãn nở quay về ống cấp, bình lại kín nên phần nước thừa phải thoát đi đâu đó. Áp suất trong bình tăng đến mức van xả áp mở, nhỏ giọt vài chục giây đến vài phút cho tới khi nước đủ nóng. Khi bình ngừng đun, giọt ngừng sau khoảng 30–60 phút. Đó là chức năng của van, không phải lỗi.
Phân biệt nhanh bằng lượng nước. Bình thường chỉ nhỏ giọt hoặc chảy thành tia mảnh trong lúc đun, tổng không quá vài trăm ml đến xấp xỉ 1 lít mỗi lần đun. Nếu lượng nước nhiều hơn rõ rệt, hoặc xả cả khi bình nguội, cần tìm nguyên nhân khác.
| Hiện tượng | Bình thường | Cần kiểm tra |
|---|---|---|
| Thời điểm nhỏ giọt | Chỉ khi đun nóng, dừng sau khi bình ngắt | Chảy cả lúc bình nguội, không đun |
| Lượng nước | Vài giọt đến tia nhỏ, khoảng ≤ 1 lít mỗi lần đun | Chảy thành dòng liên tục |
| Ống cấp phía trước van | Mát | Nóng bất thường (nước nóng chảy ngược) |
| Ảnh hưởng áp nước nhà | Không đổi | Nước lạnh có lúc ấm lên |
Khi nào van 1 chiều bình nóng lạnh rò rỉ là hỏng
- Cặn vôi: nước cứng kết tủa canxi cacbonat khi nóng trên khoảng 60 °C, bám vào đế và đĩa van làm van không đóng kín.
- Gioăng cao su chai, nứt hoặc biến dạng sau nhiều năm làm việc ở nhiệt độ cao.
- Lò xo hoặc đĩa gỉ, kẹt do cặn rỉ từ đường ống cũ.
- Áp suất cấp vượt hoặc gần bằng áp đặt của van xả: van mở liên tục dù không có nước giãn nở.
- Lắp sai chiều hoặc siết quá chặt làm méo đế van.
Áp suất cấp nước quá cao
Rò rỉ liên tục thường liên quan đến áp nước. Nhiều bình có áp làm việc khoảng 0,6–0,8 MPa và van xả đặt thấp hơn một chút (xem nhãn trên bình). Ở nhà cao tầng hoặc dùng bơm tăng áp, áp nước cấp có thể gần mức này, nên van xả mở ngay khi bình bắt đầu tăng nhiệt.
Van 1 chiều bình nóng lạnh rò rỉ vì áp cao thì thay van không giải quyết được. Dùng đồng hồ áp suất lắp tạm vào vòi trong nhà để đo. Nếu áp cấp lớn hơn khoảng 0,4–0,5 MPa (tham khảo), nên lắp van giảm áp trước bình. Giá trị cụ thể cần đối chiếu hướng dẫn của hãng bình.
Với van 1 chiều bình nóng lạnh rò rỉ, cặn vôi gây hỏng dần, còn áp cao gây xả liên tục. Phân biệt hai nguyên nhân bằng cách đo áp: áp cấp thấp mà vẫn rò thì nghi cặn hoặc gioăng; áp cấp cao thì xử lý bằng van giảm áp trước khi thay van. Xem thêm bài các lỗi thường gặp ở van 1 chiều để đối chiếu các lỗi tương tự.
Cách xử lý van 1 chiều bình nóng lạnh rò rỉ tại nhà
- Ghi lại thời điểm nhỏ giọt: chỉ khi đun hay cả lúc nguội.
- Ngắt điện bình, đợi 1 giờ. Nếu chỉ nhỏ giọt trong lúc đun rồi dừng, không cần thay.
- Sờ ống cấp ngay trước van: nóng lên khi bình ngắt thì van 1 chiều không còn kín.
- Đo áp nước cấp nếu nghi áp cao. Lắp van giảm áp nếu áp vượt mức hãng khuyến nghị.
- Nếu rò vẫn tiếp tục khi bình nguội và áp bình thường, xả cặn hoặc thay cụm van.
Có thể thử xả cặn trước: ngắt điện, khóa nước, mở cần gạt van xả một lúc để dòng nước cuốn cặn ra khỏi đế van. Cách này đôi khi khắc phục được rò do cặn nhỏ. Nếu không hiệu quả, cần thay van.
Quy trình thay van an toàn
Cắt điện và để bình nguội trước khi làm. Nước trong bình có thể trên 60 °C, nếu xả mà chưa nguội dễ bỏng.
- Ngắt aptomat và rút phích điện của bình, chờ nước nguội.
- Khóa van nước cấp vào bình.
- Mở vòi nước nóng gần nhất để xả áp trong đường ống.
- Xả nước trong bình qua van xả đáy hoặc nới ống cấp.
- Tháo van cũ bằng cờ lê đúng cỡ, giữ chặt đầu ống để không xoắn ống.
- Vệ sinh ren, quấn băng tan (PTFE) 5–7 vòng theo chiều ren.
- Lắp van mới đúng chiều mũi tên, siết vừa tay rồi thêm nửa vòng.
- Mở nước, xả khí qua vòi nóng, kiểm tra rò, rồi mới đóng aptomat.
Van thay thế cần đúng ren (thường ren G1/2 cho đường cấp), đúng áp làm việc của bình và ưu tiên thân đồng. Danh mục van 1 chiều đồng có các cỡ ren thường dùng. Thêm kỹ thuật lắp đúng chiều và siết ren có trong hướng dẫn lắp đặt van 1 chiều.
Những điều không được làm
- Không bịt hoặc nút lỗ xả của van an toàn để hết nhỏ giọt: bình không còn đường giảm áp, có nguy cơ nổ.
- Không thay van an toàn bằng van thường hoặc van bi.
- Không khóa van xả khi bình đang đun.
- Không đóng nguồn điện trước khi bình đầy nước.
- Nên dẫn ống thoát từ van xả ra nơi an toàn thay vì để nước tràn lên thiết bị điện.
Phòng ngừa van 1 chiều bình nóng lạnh rò rỉ
- Kiểm tra áp nước cấp trước khi lắp bình, nhất là nhà cao tầng.
- Lắp van giảm áp và bộ lọc cặn đầu nguồn.
- Với nước cứng, xả cặn bình 6–12 tháng một lần.
- Thay cụm van sau 3–5 năm hoặc khi thấy dấu hiệu bất thường (tham khảo).
- Với bình dung tích lớn, có thể lắp thêm bình giãn nở nhỏ trên đường cấp để hấp thụ phần nước giãn nở.
Khi van 1 chiều bình nóng lạnh rò rỉ, cũng cần phân biệt van 1 chiều trên bình với van đóng/mở thông thường; xem khác biệt giữa van 1 chiều và van 2 chiều để chọn đúng. Các bài liên quan khác nằm trong chuyên mục Tài liệu van 1 chiều.
Tư vấn thay van cho bình nóng lạnh
Khi van 1 chiều bình nóng lạnh rò rỉ cần thay, hãy chuẩn bị áp làm việc của bình, loại ren, hãng bình và tình trạng hiện tại. Viva có thể đối chiếu thông số với catalogue để chọn đúng cụm van. Không tự thay nếu chưa nắm quy trình an toàn.
Địa chỉ: Số 20 ngõ 102 Hoàng Đạo Thành, P. Khương Đình, TP. Hà Nội
Phụ trách kinh doanh: Miss Hoa
Câu hỏi thường gặp về van 1 chiều bình nóng lạnh
Bình nóng lạnh nhỏ giọt khi đun có sao không?
Không. Nước giãn nở khi nóng nên phần dư thoát qua van xả áp, đó là hoạt động bình thường. Chỉ cần kiểm tra khi nước chảy cả lúc nguội hoặc chảy thành dòng liên tục.
Nước giãn nở bao nhiêu khi đun nóng?
Từ 20 lên 90 độ C thể tích nước tăng khoảng 3,4%. Bình 30 lít đun lên 75 độ C thừa khoảng 0,7 lít.
Có thể bịt lỗ xả để hết nhỏ giọt không?
Không. Bịt lỗ xả làm bình mất đường giảm áp và có nguy cơ nổ. Nếu muốn hết nhỏ giọt, hãy lắp bình giãn nở nhỏ trên đường cấp.
Van 1 chiều bình nóng lạnh rò rỉ khi nào cần thay ngay?
Khi nước chảy liên tục dù bình nguội, ống cấp nóng lên khi bình ngắt, hoặc áp cấp bình thường mà van vẫn xả. Lúc đó nên ngắt điện và thay cụm van.
Bao lâu nên thay van 1 chiều bình nóng lạnh?
Thường 3–5 năm hoặc sớm hơn khi nước cứng nhiều cặn. Số liệu này chỉ tham khảo, nên theo hướng dẫn của hãng bình.
Áp nước cao có làm van rò rỉ không?
Có. Khi áp cấp gần áp đặt của van xả, van mở liên tục. Cần đo áp và lắp van giảm áp trước bình.
