Hướng dẫn sửa chữa Van bướm: 5 Lỗi thường gặp và Cách khắc phục triệt để

Không có gì ám ảnh hơn cảnh tượng dây chuyền sản xuất đang vận hành trơn tru thì đột nhiên… Báo động! Áp suất đường ống tụt giảm nghiêm trọng, nước hoặc hóa chất bắt đầu rò rỉ lênh láng quanh khu vực van bướm. Hay đơn giản hơn nhưng cũng không kém phần ức chế: Bạn dùng hết sức bình sinh gạt tay van để khóa nước nhưng chiếc van vẫn trơ ra, kẹt cứng không nhúc nhích.

Trong tình huống “nước sôi lửa bỏng” này, đa số chúng ta thường hoảng hốt và đưa ra quyết định vội vàng: “Tháo ra, vứt đi, mua cái mới lắp vào cho nhanh!”

Nhưng khoan đã! Bạn có biết rằng 70% các sự cố của van bướm (rò rỉ mặt bích, kẹt trục, hở gioăng…) hoàn toàn có thể khắc phục tại chỗ chỉ với vài thao tác đơn giản mà không tốn một xu chi phí mua mới?

Đừng vội ném tiền qua cửa sổ! Bài viết này sẽ đóng vai trò là “Bác sĩ kỹ thuật”, giúp bạn bắt mạch chính xác 5 căn bệnh phổ biến nhất của van bướm. Chúng tôi sẽ chỉ cho bạn: Lỗi nào có thể tự sửa trong 5 phút, và lỗi nào là “án tử” bắt buộc phải thay thế để đảm bảo an toàn.

Còn nếu vẫn cứu được, hãy xắn tay áo lên và xử lý cùng chúng tôi ngay bây giờ!

⚠️ CẢNH BÁO AN TOÀN TRƯỚC KHI SỬA CHỮA:

Trước khi tháo bất kỳ con ốc nào, bạn BẮT BUỘC phải:

1. Ngắt toàn bộ dòng chảy lưu chất.
2. Xả hết áp suất (Depressurize) dư thừa trong đường ống.
3. Đeo kính bảo hộ và găng tay (đặc biệt nếu môi chất là hóa chất hoặc nước nóng).

Lỗi số 1: Rò rỉ tại mặt bích kết nối (Leakage at Flange)

Đây là lỗi phổ biến nhất, chiếm khoảng 40% các cuộc gọi bảo hành. Tin vui là lỗi này thường do lắp đặt chứ không phải do van hỏng, nên rất dễ sửa.

• Hiện tượng: Nước hoặc khí xì ra ướt đẫm ở khe hở giữa mặt bích đường ống và thân van.
• Nguyên nhân chính:
  • Bu lông siết không đều (bên chặt, bên lỏng) làm mặt bích bị vênh.
  • Mặt bích đường ống không sạch, dính xỉ hàn hoặc đất đá làm kênh gioăng.
  • Lắp đặt lệch tâm ống.
• Cách khắc phục:
  • Bước 1: Nới lỏng nhẹ tất cả các bu lông (sau khi đã xả áp).
  • Bước 2: Căn chỉnh lại để tâm van trùng khít với tâm đường ống.
  • Bước 3: Tiến hành siết lại bu lông theo quy tắc “Đối xứng” (Hình ngôi sao). Tuyệt đối không siết xoay vòng tròn.
  • Nếu bạn chưa nắm rõ quy tắc siết ốc đối xứng, hãy xem hướng dẫn chi tiết tại Hướng dẫn lắp đặt van bướm chuẩn kỹ thuật.

Lỗi số 2: Rò rỉ tại cổ van (Leakage at Stem)

• Hiện tượng: Lưu chất trào ngược lên phía trên, rỉ ra ở phần cổ van (ngay dưới tay gạt hoặc bộ điều khiển).
• Nguyên nhân:
  • Do sử dụng lâu ngày, gioăng làm kín cổ van (O-ring hoặc Packing) bị mài mòn, chai cứng.
  • Do bụi bẩn bám vào trục van làm xước gioăng.
• Cách khắc phục:
  • Với van cỡ nhỏ: Thường gioăng cổ được đúc liền, khó thay thế lẻ -> Nên cân nhắc thay van mới.
  • Với van cỡ lớn (hoặc van chất lượng cao): Bạn tháo tay gạt/bộ điện ra, tháo vòng phe gài, rút trục và thay bộ O-ring mới (Kích thước O-ring cần tra theo catalog hãng).

Lỗi số 3: Van đóng mở nặng hoặc Kẹt cứng (Stuck Valve)

• Hiện tượng: Bạn phải dùng cả hai tay đu vào tay gạt mà van không nhúc nhích. Hoặc bộ điều khiển khí nén/điện kêu è è nhưng van không quay.
• Nguyên nhân:
  • Kẹt do tạp chất: Đất đá, rác thải hoặc cặn vôi bám cứng vào khe giữa cánh van và gioăng cao su.
  • Kẹt do ăn mòn (Nguy hiểm): Nếu bạn dùng van thân Gang cho hóa chất, trục van sẽ bị gỉ sét và “chết” cứng.
    • Đây là lỗi sai vật liệu điển hình. Kiểm tra ngay bảng tra cứu hóa chất tại Cách chọn vật liệu van bướm.
  • Do bộ điều khiển yếu: Với van khí nén, áp suất khí cấp vào không đủ (dưới 3 bar) sẽ không thắng được lực ma sát của van.
    • Xem áp suất khí nén tiêu chuẩn cần thiết tại Van bướm điều khiển khí nén.
• Cách khắc phục:
  • Tháo van ra khỏi đường ống, vệ sinh sạch sẽ cánh van và gioăng.
  • Tra mỡ bò hoặc dung dịch bôi trơn (RP7) vào trục van và viền gioăng.
  • Nếu trục đã bị gỉ sét ăn mòn -> Bắt buộc thay mới (ưu tiên dùng Inox 304/316).

Lỗi số 4: Van đã đóng nhưng nước vẫn chảy (Internal Leak/Passing)

• Hiện tượng: Đồng hồ áp suất phía sau van vẫn báo có áp, hoặc vòi nước cuối nguồn vẫn chảy dù tay gạt van bướm đã vuông góc (Vị trí OFF).
• Nguyên nhân:
  • Gioăng (Seat) bị rách/biến dạng: Do lưu chất có cát sỏi cày xước, hoặc do đóng mở quá mạnh tay.
  • Cánh van bị mòn: Do hóa chất ăn mòn viền cánh.
  • Chưa đóng hết hành trình: Thường gặp ở van điều khiển điện/khí nén do cài đặt công tắc hành trình (Limit Switch) chưa chuẩn.
• Cách khắc phục:
  • Kiểm tra ngoại quan: Soi đèn vào lòng van xem gioăng có bị rách không. Nếu rách -> Thay gioăng (với van Flange/Lug) hoặc thay van (với van Wafer).
  • Chỉnh hành trình: Với van tự động, mở nắp bộ điều khiển và chỉnh lại cam hành trình (Close Cam) để van đóng thêm 1 chút nữa cho kín hẳn.
    • Xem hướng dẫn đấu nối và chỉnh hành trình tại Van bướm điều khiển điện.

Lỗi số 5: Bộ điều khiển chạy nhưng van không quay

• Hiện tượng: Nghe tiếng mô tơ chạy vo vo, hoặc thấy trục bộ khí nén xoay, nhưng cánh van bướm bên dưới vẫn đứng im.
• Nguyên nhân:
  • Gãy trục van (Stem Broken): Do dùng lực quá mạnh để đóng mở khi van bị kẹt.
  • Mòn/Vỡ bánh răng: Bên trong hộp số hoặc bộ điều khiển điện.
  • Lỏng ốc kết nối: Ốc lục giác liên kết giữa trục van và bộ điều khiển bị lỏng/rơi mất.
• Cách khắc phục:
  • Kiểm tra ốc kết nối: Nếu lỏng thì siết lại.
  • Nếu gãy trục hoặc vỡ bánh răng: Đây là lỗi hỏng hóc cơ khí nghiêm trọng. Chi phí sửa chữa thường cao và không đảm bảo độ bền. Giải pháp tốt nhất là thay thế mới.

Mẹo nhỏ: Bảo trì định kỳ để tăng tuổi thọ

Việc bảo trì định kỳ van bướm (Butterfly Valve) là yếu tố then chốt để đảm bảo hệ thống đường ống hoạt động ổn định và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

Dưới đây là Bảng kiểm tra bảo trì định kỳ được chia theo các thành phần chính của van, kèm theo tần suất gợi ý và hướng xử lý.

Bảng kiểm tra bảo trì định kỳ van bướm

💡 Một số lưu ý quan trọng

1. An toàn là trên hết (LOTO): Trước khi thực hiện bất kỳ bảo trì lớn nào (tháo van, can thiệp vào áp suất), hãy chắc chắn rằng đường ống đã được xả áp suất, làm sạch lưu chất và thực hiện quy trình Lockout-Tagout (Khóa & Treo thẻ cảnh báo).
2. Bôi trơn (Lubrication): Đây là bước rẻ tiền nhưng hiệu quả nhất. Hãy bơm mỡ định kỳ vào vú mỡ (grease fitting) trên cổ van (nếu có) và hộp số.
3. Lưu trữ hồ sơ: Ghi chép lại ngày kiểm tra và các phụ tùng đã thay thế để dự đoán tuổi thọ cho lần sau.
4. Dự phòng phụ tùng (Spare parts): Luôn nên có sẵn bộ Gioăng (Seat) và Gioăng cổ trục (Packing) vì đây là hai vật tư tiêu hao nhanh nhất.

Nhật ký bảo trì & kiểm tra van bướm

Dưới đây là mẫu Biểu mẫu Nhật Ký Bảo Trì (Maintenance Log Sheet) được thiết kế chuyên biệt cho van bướm. Bạn có thể in ra giấy để kẹp vào bảng theo dõi tại máy hoặc chuyển đổi thành fie Excel.

📝 NHẬT KÝ BẢO TRÌ & KIỂM TRA VAN BƯỚM

Thông tin chung:

• Mã số thiết bị (Tag ID): ……………………………………………….
• Vị trí lắp đặt: …………………………………………………………..
• Kích thước van (DN): ………………………………………………….
• Ngày kiểm tra: ……./……./20…….
• Người thực hiện: ………………………………………………………..

Tổng kết tình trạng thiết bị:

• ☐ Đạt yêu cầu – Cho phép tiếp tục vận hành.
• ☐ Cần theo dõi – Có lỗi nhỏ nhưng chưa ảnh hưởng ngay (ghi chú kỹ bên dưới).
• ☐ Không đạt – Yêu cầu dừng và sửa chữa ngay.

Đề xuất vật tư thay thế (nếu cần):

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Chữ ký kỹ thuật viênㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤ                                                                 Chữ ký giám sát (Xác nhận)

SỬA ĐƯỢC LÀ TỐT, NHƯNG AN TOÀN LÀ TRÊN HẾT

Không ai mong muốn sự cố xảy ra, nhưng khi đối mặt với nó, bạn cần một cái đầu lạnh để đánh giá tình hình.

Hãy ghi nhớ nguyên tắc xử lý nhanh 3 bước:

1. Rò rỉ ở mặt bích: 90% là do lỏng ốc hoặc lệch tâm -> Siết lại ốc là xong.
2. Kẹt cứng: Thường do cặn bẩn -> Vệ sinh và tra dầu sẽ hoạt động lại.
3. Gãy trục hoặc Ăn mòn hóa học: Đây là “án tử” -> Thay mới ngay lập tức. Đừng cố hàn gắn hay chắp vá, vì áp suất đường ống có thể phá hủy mối hàn bất cứ lúc nào, gây nguy hiểm cho người vận hành.

💡 Lời khuyên: Để không bao giờ rơi vào tình thế bị động, hãy luôn dự phòng sẵn trong kho 1-2 chiếc van bướm cùng kích cỡ và bộ gioăng thay thế cho các vị trí trọng yếu.

BẠN CẦN VAN THAY THẾ GẤP – GIAO HÀNG TRONG 2 GIỜ?

Chúng tôi hiểu rằng mỗi phút dừng máy là một phút doanh nghiệp mất tiền. Tại Viva, quy trình xử lý sự cố được tối ưu tốc độ tối đa:

• ✅ Kho hàng 24/7: Luôn có sẵn Van bướm Gang, Inox, Nhựa từ DN50 – DN600.
• ✅ Tư vấn chuẩn kích thước: Chúng tôi sẽ chọn dòng van có chiều dài (Face-to-face) trùng khớp với van cũ của bạn để không phải sửa đường ống.
• ✅ Giao hàng hỏa tốc: Ship ngay trong 2h nội thành và gửi xe khách đi tỉnh trong ngày.

GỌI NGAY ĐỂ ĐƯỢC “CỨU HỘ” ĐƯỜNG ỐNG:

CÔNG TY CỔ PHẦN KỸ THUẬT VÀ THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP VIVA

• Số 20 Nhà B Tập thể Quân đội C30- Cục vật tư, P. Hạ Đình, Q. Thanh Xuân, TP. Hà Nội, Việt Nam.

• Mã số thuế: 0110017856
• Email: vangiare.vn@gmail.com
• Google Map

• Điện thoại: 0965.925.563
• Website: https://vangiare.vn
• Fanpage: FB.com/congtyviva

👉 XEM NGAY BẢNG GIÁ VAN BƯỚM THAY THẾ TẠI ĐÂY: Bảng giá Van bướm Inox/Gang/Nhựa mới nhất