Hướng dẫn thay thế Gioăng làm kín (Seat) Van bướm: Kỹ thuật tháo lắp & Lưu ý quan trọng

Bạn có đang đau đầu vì chiếc van bướm trong nhà máy bỗng nhiên bị rò rỉ nước (leaking) dù đã đóng chặt tay gạt?

Trước khi bạn nhấc điện thoại lên để đặt mua nguyên một bộ van mới với giá tiền triệu, hãy dừng lại 3 giây để nghe sự thật này: 90% nguyên nhân rò rỉ không phải do van hỏng, mà chỉ đơn giản là do chiếc gioăng cao su (Seat) bị lão hóa.

Giống như việc xe thủng săm thì chỉ cần vá săm chứ không ai vứt cả chiếc xe đi cả. Với van bướm cũng vậy, việc giữ lại phần thân kim loại và chỉ thay thế lớp gioăng làm kín sẽ giúp bạn tiết kiệm tới 70% chi phí bảo trì.

Tuy nhiên, có một “cạm bẫy” kỹ thuật mà rất nhiều người mắc phải: Không phải loại van bướm nào cũng thay được gioăng. Nếu bạn cố cạy mở một chiếc van có gioăng đúc liền, bạn sẽ phá hỏng nó hoàn toàn.

Vậy làm sao để phân biệt? Làm thế nào để tháo gioăng cũ và lắp gioăng mới vào mà không làm rách mép?

Bài viết này chính là cuốn “Cẩm nang bảo dưỡng” dành cho bạn. Chúng tôi sẽ hướng dẫn quy trình 5 bước tháo lắp chuẩn kỹ thuật để hồi sinh chiếc van cũ trở lại như mới.

🛠 Bạn cần mua gioăng lẻ để thay thế? Chúng tôi có sẵn đủ size gioăng EPDM/Teflon. Nếu van của bạn đã quá cũ nát không thể cứu vãn, hãy xem bảng giá van mới tại:  Bảng giá Van bướm các loại.

Hãy cùng lấy hộp đồ nghề ra và bắt đầu nào!

Xác định loại van

Trước khi chạm tuốc nơ vít vào van, bạn phải trả lời được câu hỏi: “Van của mình có thay được gioăng không?”. Trên thị trường hiện nay tồn tại 2 dạng thiết kế chính:

1. Gioăng đúc liền (Vulcanized/Bonded Seat): Cao su được đổ khuôn và ép chết vào thân kim loại ngay trong quá trình sản xuất.
   • Đặc điểm: Không thể tách rời gioăng ra khỏi thân.
   • Cách xử lý: Nếu hỏng, bạn bắt buộc phải mua van mới. Đừng cố cạy ra, bạn sẽ làm hỏng cả thân van.
2. Gioăng rời (Replaceable/Cartridge Seat): Gioăng là một linh kiện độc lập, được lắp vào rãnh của thân van.
   • Đặc điểm: Có thể tháo ra thay thế dễ dàng. Thường gặp ở các dòng van Hàn Quốc (Wonil, Samwoo), van Inox hoặc van nhựa.
   • Cách xử lý: Làm theo hướng dẫn bên dưới.

Chuẩn bị “Đồ nghề” và Phụ tùng

Để quá trình thao tác diễn ra trong 15 phút thay vì cả buổi chiều, hãy chuẩn bị đủ:

• Dụng cụ:
  • Bộ lục giác (Allen key) để tháo bu lông.
  • Kìm phe (Circlip pliers) để tháo vòng hãm trục.
  • Búa cao su (Rubber mallet).
  • Tô vít dẹt đầu lớn.
  • Mỡ bôi trơn (Silicon grease): Rất quan trọng để lắp gioăng trơn tru.
• Phụ tùng (Gioăng mới):
  • Phải đúng kích thước (DN50, DN65…).
  • Phải đúng vật liệu: Dùng EPDM (màu đen) cho nước lạnh/nước thải, hoặc PTFE (màu trắng) cho hóa chất/thực phẩm.
  • Nếu chọn sai vật liệu, gioăng mới sẽ lại hỏng sau vài ngày. Xem lại cách chọn tại Vật liệu gioăng EPDM và Teflon.

Quy trình 5 Bước thay gioăng

Bước 1: Tháo rời các bộ phận

1. Tháo tay gạt, hộp số hoặc bộ điều khiển ra khỏi tán van.
2. Quan sát cổ van, tìm Phe gài (Retaining ring) hoặc chốt hãm giữ trục. Dùng kìm phe để tháo nó ra.
3. Dùng tay (hoặc kìm) rút Trục van (Stem) ra khỏi thân. Lưu ý: Một số loại trục chia làm 2 khúc (trên và dưới), cần tháo cả 2.
4. Khi trục đã rút ra, Đĩa van (Disc) sẽ rơi ra ngoài dễ dàng.

Bước 2: Tháo gioăng cũ

• Dùng tô vít dẹt chèn vào khe giữa gioăng và thân van, bẩy nhẹ để gioăng tuột khỏi rãnh.
• Dùng kìm kéo mạnh gioăng cũ ra ngoài.
• Vệ sinh: Sau khi tháo, lòng thân van sẽ dính nhiều cặn bẩn, gỉ sét. Dùng giấy nhám mịn hoặc bàn chải sắt đánh sạch bề mặt kim loại để gioăng mới lắp vào được phẳng phiu.

Dưới đây là video hướng dẫn chi tiết cách thao rời các cộ phận van bướm:

Bước 3: Lắp gioăng mới

Đây là bước khó nhất. Gioăng mới thường rất cứng và khít.

1. Bôi trơn: Phủ một lớp mỡ Silicon mỏng lên toàn bộ bề mặt ngoài của gioăng mới và lòng trong của thân van.
2. Tạo hình: Dùng tay bóp méo vòng gioăng lại thành Hình trái tim (Heart-shape) hoặc hình số 8.
3. Lắp đặt: Đưa gioăng đã bóp méo vào trong thân van. Căn chỉnh sao cho 2 lỗ trục trên gioăng trùng với 2 lỗ trục trên thân van.
4. Bung gioăng: Thả tay để gioăng bung ra. Dùng ngón tay hoặc cán búa gỗ miết mạnh để mép gioăng khớp hoàn toàn vào rãnh ngàm của thân van. Đảm bảo gioăng không bị gập hay phồng (Bulging).

Bước 4: Lắp lại Đĩa và Trục

1. Bôi mỡ vào lỗ trục trên gioăng.
2. Đưa đĩa van vào trong lòng gioăng. Căn chỉnh lỗ của đĩa trùng với lỗ trục. Mẹo: Nên để đĩa van ở trạng thái “Mở” (vuông góc với thân) để giảm ma sát.
3. Đẩy trục van xuyên qua cổ van -> qua gioăng -> qua đĩa van -> xuống đáy.
4. Xoay thử trục để đảm bảo ngàm của trục khớp với đĩa.
5. Lắp lại phe gài hoặc chốt hãm để cố định trục.

Bước 5: Kiểm tra hoạt động

Trước khi lắp lên đường ống, hãy lắp tay gạt vào và thử đóng mở:

• Cảm giác tay gạt sẽ nặng hơn bình thường một chút do gioăng mới còn khít (điều này là tốt).
• Đảm bảo đĩa van xoay đủ 90 độ, không bị cạ vào thân.
• Gioăng cao su phải phẳng, không bị đùn hay nhăn nheo khi đóng van.

🛠 Sau khi thay gioăng xong, việc lắp van trở lại đường ống cũng cần tuân thủ đúng quy tắc siết ốc để tránh làm rách gioăng mới. Xem hướng dẫn tại: Hướng dẫn lắp đặt van bướm chuẩn kỹ thuật.

Dưới đây là video hướng dẫn chi tiết cách thay gioăng van bướm:

Ba sai lầm thường gặp khi thay gioăng

1. Không dùng mỡ bôi trơn: Khiến việc đút trục van vào rất khó khăn, thậm chí làm rách xước lớp cao su bên trong lỗ trục -> Rò rỉ ngay lập tức.
2. Lắp ngược chiều gioăng: Một số loại gioăng (như gioăng có gờ định vị) có quy định chiều Trên/Dưới. Hãy quan sát kỹ gioăng cũ trước khi tháo để lắp gioăng mới đúng chiều.
3. Dùng vật sắc nhọn để đóng gioăng: Tuyệt đối không dùng tô vít hay dao để chọc/nhét gioăng mới vào rãnh. Hãy dùng tay hoặc các vật dụng bằng gỗ/nhựa.

BẢO TRÌ ĐÚNG CÁCH – TIẾT KIỆM DÀI LÂU

Thay gioăng (Seat) cho Van bướm là một kỹ năng bảo trì “nhỏ nhưng có võ”. Nó giúp doanh nghiệp của bạn tiết kiệm đến 70% chi phí so với việc thay thế toàn bộ van mới, đồng thời giảm thiểu rác thải công nghiệp ra môi trường.

Tuy nhiên, hãy ghi nhớ 3 nguyên tắc sống còn trước khi bắt tay vào làm:

1. Kiểm tra kỹ: Chỉ thực hiện với loại van có gioăng rời (Replaceable). Đừng cố cạy loại gioăng đúc liền.
2. Đúng vật liệu: Chọn đúng gioăng EPDM cho nước và PTFE cho hóa chất. Lắp sai loại đồng nghĩa với việc bạn sẽ phải thay lại chỉ sau 1 tuần.
3. Khéo léo: Sử dụng mỡ bôi trơn và kỹ thuật bóp gioăng “hình trái tim” để lắp đặt dễ dàng, tránh làm rách mép cao su.

💡 Lời khuyên: Nếu thân van kim loại đã bị ăn mòn rỗ mặt hoặc trục van bị cong, việc thay gioăng mới sẽ không giải quyết triệt để vấn đề rò rỉ. Lúc này, mua một chiếc van mới là giải pháp kinh tế và an toàn hơn về lâu dài.

BẠN CẦN MUA GIOĂNG LẺ HAY TƯ VẤN KỸ THUẬT?

Tìm mua đúng loại gioăng thay thế cho van cũ đôi khi còn khó hơn mua van mới, vì mỗi hãng có kích thước khuôn khác nhau.

Tại Viva – Van công nghiệp, chúng tôi sở hữu kho phụ tùng van công nghiệp lớn nhất miền Bắc/Nam:

• ✅ Kho Gioăng đa dạng: Có sẵn gioăng EPDM, NBR, PTFE, Viton đủ size từ DN50 đến DN600.
• ✅ Tương thích cao: Gioăng thay thế được cho hầu hết các dòng van Hàn Quốc (Wooken, Samwoo), Đài Loan (EM-Flow), Malaysia (AUT).
• ✅ Hỗ trợ tận tình: Bạn chỉ cần chụp ảnh van cũ, chúng tôi sẽ tư vấn chính xác loại gioăng vừa khít.

LIÊN HỆ NGAY ĐỂ NHẬN BÁO GIÁ PHỤ KIỆN:

CÔNG TY CỔ PHẦN KỸ THUẬT VÀ THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP VIVA

• Số 20 Nhà B Tập thể Quân đội C30- Cục vật tư, P. Hạ Đình, Q. Thanh Xuân, TP. Hà Nội, Việt Nam.

• Mã số thuế: 0110017856
• Email: vangiare.vn@gmail.com
• Google Map

• Điện thoại: 0965.925.563
• Website: https://vangiare.vn
• Fanpage: FB.com/congtyviva

👉 TRƯỜNG HỢP VAN KHÔNG THỂ SỬA CHỮA, XEM VAN MỚI TẠI ĐÂY: Danh mục sản phẩm Van bướm

Các câu hỏi thường gặp (FAQ)