Van bi full bore có lỗ bi bằng đường kính danh nghĩa nên dòng chảy đi qua gần như không bị thắt. Van bi reduced bore có lỗ bi nhỏ hơn, thường nhỏ hơn một cỡ, nên thân gọn, nhẹ, rẻ hơn nhưng gây sụt áp nhiều hơn. Chọn loại nào phụ thuộc vào lưu chất, yêu cầu về tổn thất áp, không gian lắp và ngân sách. Bài này so sánh hai loại theo từng tiêu chí để bạn chọn nhanh.
Định nghĩa full bore và reduced bore
Van bi full bore (full port) có lỗ của bi bằng đường kính danh nghĩa DN của van. Lòng dẫn từ đầu vào đến đầu ra có tiết diện như nhau, gần bằng ống nên dòng chảy thông suốt. Kích thước lỗ là một trong các đặc điểm kỹ thuật của van bi cần xem trước khi đặt hàng.
Van bi reduced bore (standard port) có lỗ bi nhỏ hơn đường kính danh nghĩa, thường nhỏ hơn khoảng một cỡ. Dòng chảy bị thu hẹp khi qua bi nên hệ số lưu lượng giảm và có tổn thất áp suất.
Bảng so sánh van bi full bore và reduced bore
| Tiêu chí | Full bore | Reduced bore |
|---|---|---|
| Đường kính lỗ bi | Bằng DN của van | Nhỏ hơn DN, thường thấp hơn khoảng một cỡ |
| Tổn thất áp suất | Rất thấp, gần như không thắt dòng | Cao hơn do tiết diện bị thu hẹp |
| Hệ số Cv/Kv | Cao hơn ở cùng DN | Thấp hơn ở cùng DN |
| Kích thước, trọng lượng | Thân lớn và nặng hơn | Nhỏ gọn, nhẹ hơn |
| Giá thành | Cao hơn do tốn vật liệu hơn | Thấp hơn |
| Không gian lắp đặt | Cần nhiều không gian hơn | Phù hợp chỗ chật |
| Lưu chất nhớt, có cặn, bùn | Phù hợp, ít bị tắc | Dễ đọng cặn, kém phù hợp |
| Vệ sinh, cạo ống (pigging) | Cho phép pig đi qua | Không phù hợp |
| Ứng dụng điển hình | Dầu, hóa chất, bùn, thực phẩm và vi sinh, đường ống chính | Nước sạch, khí, đường nhánh không yêu cầu cao về sụt áp |
Các giá trị trong bảng mang tính tham khảo chung, thông số cụ thể đối chiếu catalogue của từng hãng.
Khác nhau về kích thước, trọng lượng và lắp đặt
Van full bore có thân lớn hơn và nặng hơn van reduced bore cùng DN, mức chênh có thể lên đến khoảng 30% tùy hãng và vật liệu. Vì thân lớn nên cần nhiều không gian lắp, giá đỡ chắc hơn và chi phí vận chuyển cao hơn.
Cần phân biệt: hai loại này đều lắp vào ống cùng DN. Điểm khác chỉ ở lòng dẫn bên trong. Khi tính kích thước van, hãy xem thêm bài tính kích thước van bi và khái niệm kích thước danh nghĩa DN để chọn đúng cỡ.
Van reduced bore gọn, nhẹ nên dễ lắp hơn, nhất là ở vị trí hẹp hoặc trên đường ống nhỏ.
Tổn thất áp suất và lưu lượng
Đây là khác biệt quan trọng nhất. Van full bore không làm hẹp dòng nên gần như không gây sụt áp, phù hợp đường ống chính, bơm công suất lớn và hệ thống nhạy với tổn thất áp. Van reduced bore làm giảm hệ số lưu lượng nên có thêm tổn thất áp, ít ảnh hưởng ở đường nhánh nhưng đáng kể ở đường ống chính.
Khi so với loại van khác, van bi full bore khi mở hoàn toàn có tổn thất áp thấp hơn van bướm vì không có đĩa nằm giữa dòng. Chi tiết xem bài so sánh van bi với van bướm.
Chi phí
Reduced bore dùng ít vật liệu hơn nên giá thấp hơn full bore cùng DN. Tuy nhiên, nếu sụt áp làm bơm phải chạy nặng hơn thì chi phí điện năng lâu dài có thể bù lại phần giá tiết kiệm ban đầu. Nên cân nhắc tổng chi phí vận hành, không chỉ giá mua.
Ứng dụng của full bore và reduced bore
Khi nào dùng van bi full bore
- Lưu chất nhớt, có cặn hoặc bùn, vì lòng dẫn thông suốt nên ít đọng và ít tắc.
- Ngành thực phẩm, đồ uống, dược cần dễ vệ sinh. Ví dụ van bi vi sinh thường dùng thiết kế full bore.
- Đường ống chính, nơi sụt áp phải thấp để giảm tải cho bơm.
- Hệ thống cần cạo ống (pigging) hoặc thông rửa bằng dụng cụ đi xuyên ống.
- Vị trí cần tháo kiểm tra, vệ sinh thường xuyên, vì lòng van thẳng, dễ quan sát.
Khi nào dùng van bi reduced bore
- Nước sạch, khí và lưu chất loãng, nơi sụt áp thêm không đáng kể.
- Đường nhánh, đường xả, đường cấp cho thiết bị nhỏ.
- Không gian lắp chật, hạn chế tải trọng lên giá đỡ.
- Dự án cần tối ưu chi phí. Với đường ống lớn, loại van bi mặt bích reduced bore giúp giảm đáng kể trọng lượng và giá thành.
Bảo dưỡng, bảo trì
Van full bore có lòng dẫn thẳng, dễ kiểm tra, xả cặn và vệ sinh, phù hợp vị trí cần bảo trì định kỳ. Van reduced bore nhỏ gọn, dễ tháo lắp nhưng dễ đọng cặn ở vùng thu hẹp khi dùng với lưu chất bẩn, nên cần xả cặn và vệ sinh thường xuyên hơn.
Kết luận: nên chọn loại nào
Nếu cần sụt áp thấp, lưu chất có cặn hoặc bùn, hay cần vệ sinh và pigging, hãy chọn full bore. Nếu là nước sạch, khí, đường nhánh và cần tối ưu giá, không gian và trọng lượng, reduced bore là đủ. Để cân nhắc thêm các tiêu chí khác như vật liệu, áp suất và kiểu nối, xem hướng dẫn chọn van bi phù hợp.
Nếu bạn chưa chắc nên chọn full bore hay reduced bore cho hệ thống của mình, hãy gửi thông số lưu chất, áp suất và DN để Viva tư vấn.
Địa chỉ: Số 20 ngõ 102 Hoàng Đạo Thành, P. Khương Đình, TP. Hà Nội
Phụ trách kinh doanh: Miss Hoa
Câu hỏi thường gặp
Van bi full bore và reduced bore khác nhau chính ở điểm nào?
Khác ở đường kính lỗ bi. Full bore có lỗ bằng DN nên ít sụt áp, reduced bore có lỗ nhỏ hơn nên nhỏ gọn, rẻ hơn nhưng sụt áp nhiều hơn.
Van bi reduced bore có dùng cho nước được không?
Được. Với nước sạch và đường nhánh, sụt áp thêm thường không đáng kể nên reduced bore là lựa chọn kinh tế.
Khi nào bắt buộc dùng van bi full bore?
Khi lưu chất có bùn, cặn, sợi, hoặc hệ thống cần cạo ống, thông rửa bằng dụng cụ đi xuyên ống, hoặc nơi cần sụt áp thật thấp.
Làm sao biết van là full bore hay reduced bore?
Xem catalogue hoặc ký hiệu của hãng. Với hàng đã có, đo đường kính lỗ khi bi mở và so với DN ống. Nếu lỗ nhỏ hơn rõ rệt thì đó là reduced bore.
Bày viết ý nghĩa