Hướng dẫn bảo trì, bảo dưỡng van bướm cho kỹ sư vận hành

Bảo trì định kỳ giúp van bướm đóng kín, vận hành nhẹ và bền hơn, đồng thời phát hiện sớm các hư hỏng trước khi gây dừng hệ thống. Bài viết dành cho kỹ sư vận hành và đội bảo trì, hướng dẫn công tác chuẩn bị, 3 bước bảo dưỡng và các lưu ý an toàn.

Công tác chuẩn bị

• Cô lập hệ thống: dừng bơm, đóng van cô lập hai phía, xả hết áp suất và lưu chất; xác định đúng vị trí van cần bảo trì.
• Dụng cụ: cờ lê, mỏ lết, lục giác, tua vít, thước, đồng hồ áp suất; mỡ bôi trơn phù hợp; gioăng, phớt thay thế.
• Bảo hộ: găng tay, kính, giày, mũ bảo hộ; với hóa chất cần thêm đồ chống hóa chất.
• Lập kế hoạch: liệt kê các hạng mục, thứ tự ưu tiên, người phụ trách.
• Ghi chép: lưu lại tình trạng van, hạng mục đã làm, linh kiện thay thế để lập kế hoạch lần sau.

Các bước bảo trì, bảo dưỡng van bướm

Bước 1 – Kiểm tra và làm sạch

• Kiểm tra bên ngoài: gỉ sét, nứt thân, bong sơn, bu lông lỏng, rò ở cổ trục.
• Kiểm tra vận hành: đóng mở hết hành trình, có kẹt hoặc nặng bất thường không, đóng có kín không.
• Làm sạch trong và ngoài van bằng dung dịch, bàn chải mềm phù hợp; không dùng dụng cụ sắc làm xước đĩa hoặc gioăng.

Bước 2 – Bảo dưỡng và sửa chữa

• Bôi trơn trục, hộp số tay quay, cơ cấu tay gạt theo khuyến cáo của hãng.
• Kiểm tra gioăng làm kín và phớt trục; gioăng chai, nứt, phồng hoặc rách cần thay ngay – xem hướng dẫn thay gioăng van bướm.
• Với van điện, khí nén: kiểm tra đấu nối, công tắc hành trình, bộ lọc khí, độ kín vỏ bộ điều khiển.

Bước 3 – Lắp lại và chạy thử

• Lắp van lại đúng tâm, siết bu lông đối xứng theo hướng dẫn lắp đặt van bướm đúng kỹ thuật.
• Vận hành thử nhiều lần, tăng áp từ từ và kiểm tra không còn rò rỉ ở mặt bích, cổ trục và qua đĩa.

Tần suất bảo trì gợi ý

• Van ít vận hành: đóng mở hết hành trình ít nhất mỗi năm một lần để tránh cặn bám, gioăng dính.
• Van dùng để điều tiết hoặc làm việc với môi chất bẩn, ăn mòn: kiểm tra đĩa, gioăng thường xuyên hơn.
• Kiểm tra tổng thể và thay gioăng theo khuyến cáo hãng hoặc khi có dấu hiệu lão hóa.

Lưu ý an toàn

• Áp suất, nhiệt độ: chỉ tháo van khi đã xả hết áp và nhiệt độ đã về mức an toàn.
• Tuân thủ hướng dẫn hãng về quy trình tháo lắp, lực siết, loại mỡ bôi trơn.
• Dùng đúng dụng cụ, không quá lực khi tháo lắp, thay thế để tránh biến dạng đĩa, trục, thân nhựa.
• Kiểm tra tổng thể trước khi bàn giao đưa vào vận hành.

Vì sao bảo trì định kỳ quan trọng?

• Ổn định vận hành: van đóng mở chính xác, không làm gián đoạn sản xuất.
• An toàn: phát hiện sớm rò rỉ, kẹt van có thể gây sự cố.
• Tiết kiệm chi phí: thay gioăng rẻ hơn rất nhiều so với thay van hay dừng dây chuyền.
• Kéo dài tuổi thọ: xem thêm các yếu tố ảnh hưởng độ bền của van bướm.

Khi nào nên thay van mới?

Khi thân van nứt, đĩa mòn khuyết, trục cong hoặc van đúc liền gioăng đã hỏng gioăng, sửa chữa thường không còn kinh tế. Hãy chọn van bướm thay thế chính hãng cùng kích thước, kiểu kết nối. Nếu đang gặp sự cố cụ thể, tra cứu nhanh 5 lỗi thường gặp và cách khắc phục hoặc gọi kỹ thuật Viva: