Lắp đặt van cổng: hướng dẫn từng bước bích, ren và hàn

Lắp đặt van cổng đúng kỹ thuật gồm ba việc: chuẩn bị đúng van và vật tư, nối van vào đường ống theo kiểu bích, ren hoặc hàn, rồi thử áp và vận hành thử. Van cổng không phức tạp, nhưng chỉ cần lệch mặt bích, siết bu lông không đều hay chừa thiếu không gian cho ty là van sẽ rò rỉ hoặc khó đóng mở. Bài này đi từng bước cho từng kiểu nối của van cổng, kèm các lưu ý ngoài công trường.

Chuẩn bị trước khi lắp đặt van cổng

Phần lớn sự cố sau lắp đặt đến từ khâu chuẩn bị. Trước khi cô lập đường ống, bạn nên kiểm tra các điểm sau:

• Thông số van: đúng DN, áp suất PN, vật liệu và kiểu nối với bản vẽ. Đối chiếu kích thước van, đặc biệt chiều dài mặt-mặt, với khoảng hở trên đường ống.
• Tình trạng van: không móp, nứt, tay quay quay nhẹ, bề mặt bích sạch, không có vật lạ trong lòng van.
• Đường ống: hai đầu ống thẳng hàng, đã vệ sinh sạch cặn, xỉ hàn, rỉ sét.
• Giá đỡ: van cỡ lớn phải có giá đỡ hoặc palăng nâng, không để trọng lượng van đè lên mặt bích.

Vật tư cho van nối bích

• Hai mặt bích đối ứng, cùng tiêu chuẩn và cùng cấp áp suất với bích trên thân van. Xem thêm tiêu chuẩn mặt bích để tránh lắp nhầm giữa các hệ.
• Gioăng mới, bu lông và đai ốc đủ số lỗ, cờ lê hoặc cờ lê lực.
• Máy hàn, que hàn nếu phải hàn bích vào ống.

Vật tư cho van nối ren

• Băng tan (PTFE) hoặc keo làm kín ren.
• Van đúng kích thước và đúng loại ren với đầu ống.
• Dụng cụ tạo ren nếu ống chưa được tiện sẵn. Ống đã tiện ren trước sẽ nhanh và đẹp hơn.
• Khăn lau để làm sạch và làm khô ren.

Lắp van cổng nối bích từng bước

Nối bích tốn thời gian hơn nối ren nhưng tháo lắp dễ, phù hợp với hầu hết các cỡ van từ trung bình trở lên, ví dụ van cổng gang mặt bích dùng cho cấp nước và PCCC. Các bước thực hiện:

1. Kiểm tra khoảng hở. Khoảng cách giữa hai mặt bích ống phải bằng chiều dài van cộng hai gioăng. Hai mặt bích phải song song và đồng tâm.
2. Cố định bích vào ống. Hàn bích vào đầu ống rồi để mối hàn nguội tự nhiên. Với ống nhựa, dùng keo chuyên dụng và chờ đủ thời gian đóng rắn theo hướng dẫn nhà sản xuất. Về kỹ thuật hàn, xem thêm phương pháp hàn ống.
3. Đưa van vào vị trí. Nâng van bằng palăng hoặc giá đỡ, không kéo giãn đường ống để chờ van vào.
4. Đặt gioăng. Gioăng nằm đúng tâm, không lệch vào lòng ống. Mỗi mối nối dùng một gioăng, không chồng hai lớp.
5. Xỏ bu lông. Dùng đủ số bu lông bằng số lỗ bích. Thiếu bu lông làm lực ép không đều.
6. Siết theo thứ tự chéo. Siết sơ bộ theo hình ngôi sao hoặc đối xứng chéo, rồi siết lần hai, lần ba đến lực yêu cầu. Siết một chiều từng bu lông đến hết sẽ làm bích vênh và gioăng bị ép lệch.
7. Kiểm tra tổng thể. Rà lại bu lông, giá đỡ, hướng tay quay rồi mới thử áp.

Lắp van cổng nối ren

Nối ren áp dụng cho van cỡ nhỏ, thường là van đồng hoặc inox trong hệ thống nước, khí nén, hơi áp thấp. Cách làm nhanh hơn nối bích:

1. Kiểm tra và vệ sinh ren. Ren ống và ren van phải cùng loại. Tham khảo thêm tiêu chuẩn ren để tránh nhầm giữa ren hệ inch và hệ khác.
2. Quấn băng tan. Quấn lên ren ngoài theo chiều xoắn ren, thường 5 đến 8 vòng, sao cho khi vặn vào băng không bị tuột. Không quấn lấn vào lòng ống vì sẽ rơi vào lưu chất.
3. Vặn van vào ống. Xoay cùng chiều kim đồng hồ cho tới khi chặt tay, sau đó dùng cờ lê vặn thêm một chút. Cờ lê đặt ở phần lục giác sát đầu ren đang vặn, không dùng lực vào tay quay.
4. Không siết quá tay. Ren trong của van đồng và gang giòn, siết quá có thể làm nứt thân van.

Lắp van cổng nối hàn

Van nối hàn dùng cho hệ thống áp suất và nhiệt độ cao như hơi, dầu nhiệt. Loại này thường làm bằng thép rèn, kích thước không lớn. Cần lưu ý:

1. Kiểm tra khoảng cách và độ đồng tâm hai đầu ống, giống như van nối bích.
2. Vệ sinh hai đầu ống, vát mép hoặc chuẩn bị rãnh hàn theo yêu cầu.
3. Đưa van vào vị trí, hàn đính cố định trước rồi mới hàn hoàn chỉnh.
4. Khi hàn, để van ở trạng thái mở và che chắn xỉ hàn để không rơi vào đế van. Nhiệt từ mối hàn có thể làm biến dạng đế nếu van đóng.
5. Để mối hàn nguội, kiểm tra và sơn chống gỉ để bảo vệ.

Lưu ý về hướng lắp và không gian ty

• Hướng lắp: van cổng là van hai chiều nên không phân biệt chiều dòng chảy như van một chiều. Có thể lắp ngang hoặc đứng. Nên tránh lắp ngược tay quay xuống phía dưới, vì cặn tích tụ trong nắp van và tết chèn dễ rò.
• Không gian ty: với van ty nổi, ty nhô cao khi mở nên cần chừa chiều cao tương ứng phía trên van. Nếu không gian hẹp hoặc lắp trong hố van, nên chọn loại ty chìm.
• Giá đỡ: van cỡ lớn phải có giá đỡ độc lập, tránh dồn tải lên đường ống và mặt bích.
• Lọc y: nên lắp lọc y phía trước van để chặn cặn rắn, tránh làm xước đế và đĩa.
• Vị trí vận hành: đặt tay quay ở độ cao dễ thao tác, có lối đi cho người vận hành.

Thử áp và vận hành thử sau lắp đặt

Sau khi lắp xong, không nên đưa van vào làm việc ngay. Hãy làm theo thứ tự:

1. Mở van hoàn toàn, nạp lưu chất vào đường ống từ từ để xả khí. Mở từ từ để tránh hiện tượng búa nước gây rung và hư hại đường ống.
2. Tăng áp dần đến áp suất thử theo yêu cầu của thiết kế, giữ trong thời gian quy định.
3. Kiểm tra từng mối nối bích, ren, hàn và vị trí tết chèn ở ty. Nếu thấy rò rỉ, xả áp rồi mới siết lại hoặc thay gioăng, tuyệt đối không siết khi đang có áp.
4. Đóng, mở van vài lần để kiểm tra độ nhẹ của tay quay và hành trình. Xem cách nhận biết trạng thái đóng/mở để ghi nhãn vị trí cho người vận hành.

Mua van cổng và vật tư lắp đặt tại Viva

Viva cung cấp van cổng chính hãng, đủ CO/CQ, đa dạng cỡ và kiểu nối. Khi cần tư vấn chọn loại van theo kiểu nối và áp suất hệ thống, bạn có thể liên hệ đội kỹ thuật.

Sau khi đưa vào sử dụng, nếu van có biểu hiện bất thường, bạn có thể xem các sự cố van cổng thường gặp để xử lý sớm. Nếu cần thêm thiết bị, hãy xem các dòng van cổng đang có tại Viva.

Câu hỏi thường gặp