Van Bướm (Butterfly Valve) là gì? Cấu tạo, Phân loại & Báo Giá [2026]
Trong hệ thống đường ống công nghiệp, đâu là giải pháp giúp bạn vừa kiểm soát dòng chảy hiệu quả, vừa tiết kiệm đến 30-40% chi phí vật tư và nhân công lắp đặt so với các dòng van truyền thống?
Câu trả lời chính là: Van Bướm (Butterfly Valve).
Nhưng khoan đã! Bạn có biết rằng hơn 60% sự cố rò rỉ trên đường ống van bướm không đến từ chất lượng van, mà đến từ việc chọn sai vật liệu (gioăng/đĩa) hoặc lắp đặt sai quy cách? Giữa một “ma trận” các loại van từ tay gạt, tay quay cho đến điều khiển tự động; từ hàng Trung Quốc giá rẻ đến hàng G7 cao cấp… làm thế nào để bạn chọn đúng sản phẩm “đáng đồng tiền bát gạo” cho công trình của mình?
Bài viết này sinh ra là để dành cho bạn.
Không chỉ dừng lại ở những định nghĩa lý thuyết khô khan, đây là cuốn “Cẩm nang toàn tập về Van Bướm” được đúc kết từ kinh nghiệm thực chiến của Viva. Chúng tôi sẽ cùng bạn đi từ cấu tạo, nguyên lý, cách phân loại cho đến những bí quyết lắp đặt mà ít người bán hàng nào tiết lộ.
📍 Lưu ý nhỏ: Bài viết này rất chi tiết. Nếu bạn là người mua hàng đã am hiểu kỹ thuật và chỉ đang cần tìm kiếm nhà cung cấp uy tín ngay lập tức, hãy bấm xem nhanh tại đây: Top 5 thương hiệu Van bướm & Báo giá mới nhất.
Còn bây giờ, hãy cùng chúng tôi mổ xẻ chi tiết về thiết bị đặc biệt này!
Van bướm là gì? (Khái niệm cơ bản)
Van bướm (tên tiếng Anh: Butterfly Valve) là dòng van công nghiệp thuộc nhóm Quarter-turn valves (van xoay 1/4). Thiết bị này sử dụng một đĩa van hình tròn (cánh bướm) xoay quanh trục cố định để đóng, mở hoặc điều tiết lưu lượng dòng chảy trong đường ống.
Sở dĩ có tên gọi “van bướm” là do hình dáng của đĩa van và chuyển động xoay của nó tựa như cánh bướm đang vỗ. Đây là giải pháp tối ưu nhất hiện nay cho các đường ống kích thước lớn nhờ thiết kế nhỏ gọn và chi phí thấp hơn nhiều so với van bi hay van cổng.
Lịch sử phát triển
Mặc dù thiết kế có vẻ đơn giản, nhưng lịch sử phát triển của “van cánh bướm” lại khá thú vị và trải dài qua nhiều thế kỷ. Nguyên lý hoạt động của nó đã xuất hiện từ rất lâu, thậm chí có những ghi chép cho thấy các dạng van tương tự đã được sử dụng từ thời La Mã cổ đại trong các hệ thống dẫn nước. Tuy nhiên, phải đến thế kỷ 18 và 19, khi cuộc cách mạng công nghiệp diễn ra mạnh mẽ, nhu cầu về các loại van hiệu quả và dễ sản xuất tăng cao, loại van này mới thực sự được chú ý và phát triển rộng rãi.
Ban đầu, van bướm thường được ứng dụng trong các hệ thống thủy lợi và cấp nước đơn giản do ưu điểm về cấu tạo gọn nhẹ và khả năng đóng mở nhanh. Với sự tiến bộ của vật liệu và công nghệ chế tạo, chúng dần dần được cải tiến để đáp ứng các yêu cầu khắt khe hơn trong các ngành công nghiệp khác nhau. Ngày nay, loại van này đã trở thành một phần không thể thiếu trong vô số ứng dụng, từ những hệ thống dân dụng nhỏ bé đến các nhà máy công nghiệp quy mô lớn, minh chứng cho sự linh hoạt và hiệu quả của loại van này.
Cấu tạo chi tiết của Van bướm
Mặc dù có nhiều biến thể, nhưng cấu tạo chung của một chiếc van bướm tiêu chuẩn bao gồm 4 bộ phận chính sau đây:
Thân van (Body)
Là khung chịu lực chính, thường có dạng vòng tròn kim loại đúc liền khối. Thân van được thiết kế các lỗ bắt bu lông để kết nối với đường ống (theo chuẩn Wafer, Lug hoặc Flange). Vật liệu chế tạo thân van rất đa dạng: Gang dẻo, Inox 304/316, Thép hoặc Nhựa UPVC/CPVC.
Đĩa van/Cánh van (Disc)
Đây là bộ phận quan trọng nhất, tiếp xúc trực tiếp và chịu áp lực từ môi chất. Đĩa van có thể xoay 90 độ trong phạm vi gioăng làm kín.
- Đối với nước sạch/nước thải: Thường dùng đĩa Inox 304 để chống gỉ.
- Đối với hóa chất: Dùng đĩa Inox 316 hoặc Nhựa.
Trục van (Stem)
Thanh kim loại (thường là Inox) truyền lực xoắn từ bộ phận điều khiển xuống đĩa van. Trục van được làm kín bằng các vòng O-ring để ngăn rò rỉ lưu chất ra ngoài môi trường.
Gioăng làm kín (Seat)
Đây là “trái tim” quyết định độ kín của van. Gioăng thường được đúc liền hoặc lắp rời vào thân van.
- Cao su EPDM: Phổ biến nhất, dùng cho nước lạnh, nước thải, nhiệt độ < 80°C.
- PTFE (Teflon): Dùng cho hóa chất đậm đặc, nhiệt độ cao, môi trường thực phẩm.
💡 Mẹo kỹ thuật: Việc chọn sai vật liệu gioăng là nguyên nhân số 1 gây hỏng van chỉ sau vài tháng sử dụng. Để biết môi chất của bạn hợp với loại gioăng nào, hãy tham khảo bài viết chuyên sâu: [Cách chọn vật liệu Van bướm (Inox, Gang, Nhựa) phù hợp môi chất].
Nguyên lý hoạt động
Nguyên lý của van bướm rất đơn giản:
- Trạng thái đóng hoàn toàn (0°): Đĩa van nằm vuông góc với dòng chảy, chặn đứng lưu chất lại.
- Trạng thái mở hoàn toàn (90°): Đĩa van xoay 90 độ, nằm song song với dòng chảy. Lúc này lưu lượng đi qua là lớn nhất.
- Trạng thái điều tiết: Đĩa van mở một góc bất kỳ (ví dụ 30°, 45°, 60°). Tuy nhiên, các nhà sản xuất thường khuyến cáo hạn chế dùng van bướm để tiết lưu trong thời gian dài vì dễ gây mòn cánh van do áp lực dòng chảy (hiện tượng cavitation).
Như vậy, bằng cách xoay đĩa van, chúng ta có thể dễ dàng kiểm soát dòng chảy lưu chất theo nhu cầu sử dụng. Chính sự đơn giản trong cấu tạo và nguyên lý hoạt động đã giúp van bướm trở thành một lựa chọn phổ biến trong rất nhiều ứng dụng khác nhau.
Phân loại Van bướm (Các dòng phổ biến nhất)
Để chọn mua đúng loại, bạn cần phân biệt van bướm dựa trên 2 tiêu chí chính: Cách vận hành và Kiểu kết nối.
Phân loại theo bộ vận hành (Operation)
- Van bướm tay gạt (Lever Handle): Sử dụng lực tay để gạt sang trái/phải. Ưu điểm là đóng mở nhanh, giá rẻ, nhưng chỉ dùng cho các size nhỏ (DN50 – DN150) vì vận hành tốn sức.
- Van bướm tay quay (Gear Operator): Sử dụng hộp số trợ lực (vô lăng). Thao tác nhẹ nhàng, phù hợp cho các size lớn (DN200 trở lên) hoặc không gian hẹp.
👉 Bạn đang phân vân giữa hai loại này? Xem so sánh chi tiết tại: Van bướm tay gạt và Van bướm tay quay: Khi nào nên dùng loại nào?
- Van bướm điều khiển khí nén (Pneumatic): Sử dụng áp lực khí nén để đóng mở tự động trong 1-2 giây. Đây là lựa chọn số 1 cho các nhà máy cần độ an toàn cao (chống cháy nổ).
👉 Tìm hiểu thêm giải pháp tự động hóa này tại: Van bướm điều khiển khí nén: Giải pháp cho nhà máy 4.0
- Van bướm điều khiển điện (Electric): Sử dụng mô tơ điện (24V, 220V) để vận hành. Loại này đóng mở chậm hơn khí nén nhưng vận hành êm ái và có thể điều tiết dòng chảy chính xác (tuyến tính 4-20mA).
👉 Xem chi tiết tại: Van bướm điều khiển điện: Ưu điểm và Cách đấu nối
Phân loại theo kiểu kết nối (Connection)
Kiểu kết nối quyết định van có lắp vừa vào đường ống của bạn hay không:
- Wafer (Dạng kẹp): Loại phổ biến nhất. Van được kẹp chặt giữa 2 mặt bích đường ống.
- Lug (Tai bích): Trên thân van có các lỗ ren để bắt bu lông trực tiếp. Chịu áp lực cao hơn Wafer và có thể tháo dỡ một đầu đường ống mà không ảnh hưởng đầu kia.
- Flange (Hai mặt bích): Thân van có sẵn 2 mặt bích. Thường dùng cho các van kích thước khổng lồ (DN300, DN400…) để đảm bảo sự ổn định.
👉 Để tránh mua nhầm loại không lắp vừa, bạn hãy xem hướng dẫn: [Phân biệt các kiểu kết nối Van bướm: Wafer, Lug và Flange].
Ưu điểm và Nhược điểm
Trước khi quyết định mua, hãy cân nhắc kỹ bảng so sánh này:
| Đặc điểm | Ưu điểm | Nhược điểm |
| Thiết kế | Nhỏ gọn, nhẹ, tốn ít diện tích lắp đặt. | Đĩa van luôn nằm trong dòng chảy gây cản trở nhẹ áp lực. |
| Giá thành | Rẻ hơn nhiều so với Van Bi, Van Cổng (đặc biệt size lớn). | Tuổi thọ gioăng cao su thấp hơn so với van bi (gioăng kim loại). |
| Vận hành | Đóng mở nhanh, linh hoạt. | Không chịu được áp suất quá cao (thường tối đa PN16, PN25). |
💡 Góc so sánh: Nếu hệ thống của bạn yêu cầu độ kín tuyệt đối ở áp suất cực cao (>40 bar), van bướm có thể không phải lựa chọn tốt nhất. Hãy cân nhắc Van Bi. Xem bài so sánh chi tiết: So sánh Van Bướm và Van Bi: Loại nào tốt hơn cho đường ống của bạn?
Ứng dụng thực tế
Nhờ tính linh hoạt, van bướm có mặt ở hầu hết các ngành công nghiệp:
- Hệ thống cấp thoát nước: Nhà máy nước sạch, trạm bơm.
- Xử lý nước thải: Dùng van bướm inox gioăng teflon để chịu hóa chất ăn mòn.
- PCCC (Phòng cháy chữa cháy): Thường dùng van bướm tín hiệu điện để báo trạng thái về tủ trung tâm.
- Hệ thống HVAC: Điều hòa không khí, Chiller làm mát.
- Công nghiệp thực phẩm/Dược phẩm: Dùng van bướm vi sinh (Sanitary Butterfly Valve).
Những lưu ý khi Lắp đặt và Bảo trì
Hơn 50% lỗi rò rỉ van bướm xảy ra ngay sau khi lắp đặt do thao tác sai của kỹ thuật viên. Dưới đây là 3 nguyên tắc vàng bạn cần nhớ:
- Không cần dùng thêm gioăng phụ: Bản thân lớp cao su (Seat) của van bướm Wafer đã đóng vai trò là gioăng làm kín. Việc chêm thêm gioăng cao su khác sẽ làm van bị kênh, gây rò rỉ.
- Mở hờ cánh van khi siết ốc: Trước khi siết chặt bu lông 2 mặt bích, BẮT BUỘC phải mở cánh van khoảng 10-15 độ. Nếu để van đóng hoàn toàn khi siết, áp lực ép từ 2 bên sẽ làm biến dạng gioăng, khiến van bị kẹt cứng không mở được.
- Siết bu lông đối xứng: Siết đều tay theo hình ngôi sao để lực ép phân bố đều lên thân van.
👉 Để đảm bảo quy trình chuẩn 100%, hãy in và gửi cho kỹ thuật viên của bạn tài liệu này: Hướng dẫn lắp đặt Van bướm đúng kỹ thuật để không bị rách Gioăng.
🛠 Nếu van của bạn đang gặp sự cố (kẹt, hở nước), hãy kiểm tra cách xử lý tại: 5 Lỗi thường gặp ở Van bướm và cách khắc phục nhanh.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Tổng kết
Van bướm (Butterfly Valve) không chỉ là một thiết bị đóng ngắt thông thường, mà là giải pháp kinh tế nhất cho các đường ống kích thước lớn trong công nghiệp hiện đại. Từ hệ thống cấp nước sạch, xử lý nước thải cho đến các dây chuyền sản xuất tự động hóa, van bướm đều chứng minh được sự hiệu quả vượt trội về chi phí và khả năng vận hành.
Tuy nhiên, “của bền tại người” – và tại cả khâu lựa chọn. Một chiếc van bướm gang giá rẻ không thể dùng cho hóa chất axit, và một chiếc van tay gạt sẽ là “cực hình” nếu lắp cho đường ống DN300 trên cao.
Để hệ thống của bạn vận hành trơn tru 5-10 năm mà không lo rò rỉ, hãy nhớ kỹ 3 yếu tố:
- Chọn đúng vật liệu: Gioăng và Đĩa van phải tương thích với môi chất.
- Chọn đúng kiểu kết nối: Wafer, Lug hay Flange tùy thuộc vào áp lực đường ống.
- Chọn đúng thương hiệu: Đừng vì tiết kiệm 10-20% chi phí ban đầu mà chọn các loại van trôi nổi, không rõ nguồn gốc.
💡 Bạn đang băn khoăn về giá cả? Thị trường hiện nay có rất nhiều phân khúc từ cao cấp (Kitz – Nhật, Wooken – Hàn Quốc) đến bình dân (Malaysia, Trung Quốc). Để có cái nhìn rõ nhất về ngân sách, mời bạn tham khảo bài viết: Bảng giá van bướm điều khiển khí nén.
LIÊN HỆ TƯ VẤN & BÁO GIÁ
Nếu bạn vẫn còn phân vân chưa biết chọn loại van nào, hoặc cần tìm nguồn hàng Sẵn Kho – Giá Gốc cho dự án, “Viva – Van giá rẻ” sẵn sàng đồng hành cùng bạn.
Tại sao hơn 1.000+ khách hàng tin tưởng lựa chọn chúng tôi?
- ✅ Kho hàng lớn: Luôn có sẵn các size từ DN50 đến DN600.
- ✅ Đầy đủ giấy tờ: Cung cấp đầy đủ CO/CQ, Catalog, Hóa đơn VAT.
- ✅ Bảo hành chính hãng: 1 đổi 1 trong vòng 12 tháng nếu có lỗi nhà sản xuất.
- ✅ Hỗ trợ kỹ thuật 24/7: Tư vấn lắp đặt, bảo trì trọn đời.
NHẬN BẢNG GIÁ ĐẠI LÝ TỐT NHẤT NGAY HÔM NAY:
- 📞 Hotline / Zalo: 0965.925.563 (Hỗ trợ 24/7)
- 📧 Email: vangiare.vn@gmail.com
- 🏢 Địa chỉ kho: Số 20 Nhà B Tập thể Quân đội C30- Cục vật tư, Phường Khương Đình, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
👉 HOẶC XEM TOÀN BỘ SẢN PHẨM TẠI ĐÂY: Danh mục sản phẩm Van Bướm
Co-Founder and Marketing Manager tại Viva - Van giá rẻ
Tôi là Lê Đăng, Co-Founder & Marketing Manager của Viva, chuyên gia với 20 năm kinh nghiệm thực chiến trong ngành van công nghiệp. Qua blog này, tôi chia sẻ những kiến thức chuyên sâu nhằm mang đến giá trị thực tiễn, hữu ích và thiết thực nhất cho độc giả trong và ngoài ngành.
